Ιστορία της βρογχοσκόπησης

Στα τέλη της δεκαετίας του 1890, ο Γερμανός ωτορινολαρυγγολόγος Gustav Killian, χρησιμοποιώντας έναν τύπο λαρυγγοσκοπίου, κατόρθωσε να επισκοπήσει την τραχεία και να αφαιρέσει ένα ξένο σώμα το οποίο είχε ενσφηνωθεί στο δεξιό βρογχικό δένδρο. Ήταν η πρώτη βρογχοσκόπηση και ο Killian θεωρήθηκε ο «πατέρας» της βρογχοσκόπησης. Το 1904, ο Αμερικανός ωτορινολαρυγγολόγος Chevalier Jackson κατασκεύασε το άκαμπτο βρογχοσκόπιο, ενώ, το 1968, ο Shigeto Ikeda εισήγαγε το ινοβρογχοσκόπιο (εύκαμπτο βρογχοσκόπιο). Από το 1987, χρησιμοποιείται και το βίντεο-βρογχοσκόπιο. Τα τελευταία χρόνια, η σύγχρονη τεχνολογία με την ανάπτυξη και εφαρμογή νέων τεχνικών (ενδοβρογχικός υπέρηχος, laser, διαθερμία, κρυοθεραπεία, κ.λπ.) κατέστησε τη βρογχοσκόπηση πολύτιμη στη διάγνωση και θεραπεία πολλών πνευμονικών νοσημάτων. 

 

Πότε κάνω βρογχοσκόπηση; 

Υπάρχει μία πλειάδα λόγων για τους οποίους πρέπει να γίνει μια βρογχοσκόπηση και όλοι είναι κρίσιμης και ζωτικής σημασίας για την ορθή λειτουργία του αναπνευστικού συστήματος του ασθενούς. Συγκεκριμένα, στους λόγους αυτούς περιλαμβάνονται: 

• Όγκοι ή καρκίνος των βρόγχων
• Οισοφαγικοί και μεσοθωρακικοί όγκοι
• Μη φυσιολογικές ακτινογραφίες θώρακα
• Παράλυση ή γενικότερη βλάβη των φωνητικών χορδών
• Εμπόδια ή και στενώσεις των αεραγωγών
• Βρογχοϋπεζωκοτικό και τραχειοοισοφαγικό συρρίγγιο
• Φλεγμονή και λοιμώξεις όπως φυματίωση, πνευμονία, ή παρασιτικές λοιμώξεις
• Διάμεση πνευμονοπάθεια
• Επίμονος βήχας ή βήχας με αιμόπτυση
• Συριγμός
• Εγκαύματα αεραγωγών

 

Διάρκεια της εξέτασης 

Η διάρκεια της βρογχοσκόπησης είναι ανάλογη με την πράξη, αλλά δεν διαρκεί πάνω από 35-40 λεπτά. Κατά την διάρκεια αυτής ο ασθενής έχει λάβει αναισθησία τοπική καθώς και μέθη.  

Είναι επικίνδυνη η βρογχοσκόπηση;  

Η βρογχοσκόπηση είναι μια ασφαλής εξέταση με μικρό ρίσκο και σπάνιες επιπλοκές. Μικρό είναι το ποσοστό λοίμωξης, εύκολα αντιμετωπίσιμη με αντιβιοτικά εκ του στόματος. Επίσης μικρά είναι τα ποσοστά αιμορραγίας που περιορίζονται εύκολα με τις ενέργειες του επεμβατικού πνευμονολόγου. Το ίδιο συμβαίνει και με πιθανή διαρροή αέρα στον χώρο που περιβάλλει τον πνεύμονα και ονομάζεται πνευμοθώρακας καθώς τις περισσότερες φορές δεν χρειάζεται καν να επέμβει ο ιατρός και η επιπλοκή αυτοπεριορίζεται.  

Πώς γίνεται η εξέταση; 

H βρογχοσκόπηση εκτελείται σε εξωτερικούς ασθενείς, σε ασθενείς βραχείας νοσηλείας μιας ημέρας, σε νοσηλευόμενους, ακόμη και σε βαρέως πάσχοντες ασθενείς της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας.

 

Συνήθως χρησιμοποιείται το εύκαμπτο βρογχοσκόπιο.  

Αρχικά ζητείται από τον ασθενή να αφαιρέσει ενδύματα, τιμαλφή, ψεύτικα δόντια ή οποιοδήποτε άλλο αντικείμενο που μπορεί να παρεμποδίζει τη διαδικασία της εξέτασης. Ο ασθενής λαμβάνει ύπτια θέση σε ειδική κλίνη ή παραμένει καθιστός σε ειδική πολυθρόνα. Στη συνέχεια συνδέεται με monitor ώστε να ελέγχονται οι παλμοί και η αρτηριακή πίεση κατά τη διάρκεια της επέμβασης. Ο ιατρός ή ένας νοσηλευτής προκαλεί μούδιασμα στο εσωτερικό της μύτης και στο φάρυγγα δια ψεκασμού με κάποιο τοπικό αναισθητικό ώστε να ελαχιστοποιείται το αίσθημα πνιγμονής και ο βήχας κατά την προώθηση του βρογχοσκόπιου προς την τραχεία και τους βρόγχους. Το τοπικό αναισθητικό μπορεί να έχει δυσάρεστη πικρή γεύση ή να προκαλεί ήπια καυσαλγία στην περιοχή όπου εφαρμόζεται. Δια μέσω ενός παλμικού οξύμετρου ελέγχεται συνεχώς η περιεκτικότητα του αίματος σε οξυγόνο και εάν απαιτείται χορηγείται συμπληρωματικά οξυγόνο κατά τη διάρκεια της βρογχοσκόπησης.​ 

Εφόσον κρίνεται απαραίτητο θα γίνει ενδοφλέβια  χορήγηση ηρεμιστικού φαρμάκου ώστε ο ασθενής να χαλαρώσει. Το αναισθητικό αυτό δεν αποτελεί γενική αναισθησία, αλλά προκαλεί υπνηλία (μέθη) και μέχρι έναν βαθμό λήθη των όσων συνέβησαν κατά τη διαδικασία της βρογχοσκόπησης.​ 

Αφού όλα είναι έτοιμα ο πνευμονολόγος εισάγει την άκρη του βρογχοσκόπιου σε ένα ρουθούνι ή από το στόμα, εάν η εισαγωγή του οργάνου δια της ρινός καθίσταται δυσχερής (λόγω στένωνσης, κάποιας κάκωσης κλπ), και στη συνέχεια το προωθεί με ήπιο τρόπο στο ρινοφάρυγγα, στο λάρυγγα και δια μέσω των φωνητικών χορδών στην τραχεία και τους βρόγχους. Ανά τακτά χρονικά διαστήματα γίνεται χορήγηση δια μέσω του βρογχοσκόπιου φυσιολογικού ορού και τοπικού αναισθητικού για να καταπραΰνεται ο βήχας που προκαλεί η διέλευση του οργάνου.

Ο ιατρός επισκοπεί το βρογχικό δένδρο και στη συνέχεια προχωρεί στη λήψη δειγμάτων ιστού για βιοψία ή άλλων υλικών, ανάλογα με το σκοπό για τον οποίο γίνεται η εξέταση και τα ευρήματα που προκύπτουν κατά τη διάρκειά της. Η δειγματοληψία είναι ανώδυνη διαδικασία. Τα δείγματα αποστέλλονται άμεσα στο εργαστήριο για να υποβληθούν στις απαραίτητες εξετάσεις. Με το πέρας της βρογχοσκόπησης το βρογχοσκόπιο αφαιρείται με ήπιο τρόπο. 

 

Βρογχοσκόπηση με το άκαμπτο βρογχοσκόπιο 

Το άκαμπτο ή ευθύ βρογχοσκόπιο είναι ένας άκαμπτος, ευθύς και κοίλος μεταλλικός σωλήνας. Το μήκος του κυμαίνεται από το πολύ βραχύ βρογχοσκόπιο που χρησιμοποιείται στα βρέφη έως το αρκετά μακρύ (περίπου 40cm) που χρησιμοποιείται στους ενήλικες. Η εξωτερική διάμετρός του κυμαίνεται από 4-9mm. Λόγω της ακαμψίας και της μεγάλης διαμέτρου του αυλού του (καλύτερο οπτικό πεδίο, μεγαλύτερη ευχέρεια επέμβασης μέσω του βρογχοσκόπιου, καλύτερος αερισμός του ασθενή) η χρήση του άκαμπτου βρογχοσκόπιου είναι ευνοϊκότερη σε ορισμένες καταστάσεις: αφαίρεση ξένου σώματος (ιδίως μεγάλων διαστάσεων), αιμορραγία του τραχειοβρογχικού δένδρου, στένωση της τραχείας, βιοψία από αγγειοβριθείς όγκους με υψηλή πιθανότητα αιμορραγίας, διάφορες βρογχοσκοπικές θεραπευτικές εφαρμογές, βρογχοσκόπηση σε μικρά παιδιά κ.ά. Η χρήση του άκαμπτου βρογχοσκόπιου απαιτεί γενική αναισθησία.   

 

Μετά την εξέταση 

Μετά το πέρας της εξέτασης οι ασθενείς οδηγούνται στο δωμάτιο ανάκαμψης για παρακολούθηση. Εφόσον είναι αιμοδυναμικά σταθεροί, έχουν σταθερή αναπνοή και είναι σε εγρήγορση επιστρέφουν στο θάλαμο νοσηλείας ή εξέρχονται από το νοσοκομείο εάν πρόκειται για εξωτερικούς ασθενείς. Δεν επιτρέπεται να φάνε και να πιούν έως την αποκατάσταση του αντανακλαστικού κατάποσης, για περίπου 2 ώρες (ώστε να παρέλθει η δράση του τοπικού αναισθητικού στο φάρυγγα) ή εάν δεν είναι αρκετά ξύπνιοι μετά τη μέθη. Μπορεί να ζητηθεί από τον ασθενή η συλλογή των πτυέλων για όσο παραμένει στο νοσοκομείο για λόγους παρακολούθησης, αλλά και για διαγνωστικόυς λόγους (μεταβρογχοσκοπικά πτύελα). 

Oι περισσότεροι ασθενείς μετά τη βρογχοσκόπηση δεν παρουσιάζουν κανένα πρόβλημα. Ήπιος πονόλαιμος, βράγχος φωνής, δεκατική πυρετική κίνηση είναι τα πιο συνήθη ενοχλήματα. Eάν πάρθηκε δείγμα για βιοψία  μπορεί να εμφανιστεί λίγο αίμα στα πτύελα. Ο ασθενής δεν πρέπει να διστάσει να ενημερώσει το γιατρό του, ακόμη και μετά την επιστροφή του στο σπίτι, εάν παρατηρήσει έντονα συμπτώματα, όπως υψηλό πυρετό με ρίγος, μεγάλη ποσότητα αίματος στα πτύελα, δύσπνοια, θωρακικό άλγος. 

 

Θεραπευτικές χρήσεις της βρογχοσκόπησης 

Πολύ σημαντικές είναι και οι θεραπευτικές χρήσεις της βρογχοσκόπησης, όπου συνοπτικά αναφέρουμε:

• Έλεγχος της αιμορραγίας στους βρόγχους
• Απομάκρυνση εκκρίσεων, αίματος, βυσμάτων βλέννης κτλ., για την εκκαθάριση των αεραγωγών
• Απομάκρυνση ξένων αντικειμένων, τροφών  (όπως π.χ. ξηροί καρποί) που έχουν εισροφηθεί στους αεραγωγούς
• Θεραπεία με laser ή βραχυθεραπεία με ακτινοβολία ή κρυοπηξία για ενδοβρογχικούς  όγκους ή και καλοήθεις στενώσεις
• Τοποθέτηση ενδοπρόθεσης (πρόκειται για μια συσκευή που χρησιμοποιείται για να κρατήσει τον αεραγωγό ανοιχτό)
• Βρογχοκυψελιδικές πλύσεις (BAL)
• Τραύματα του θώρακα

 

ΕΝΔΟΒΡΟΓΧΙΚΟΣ ΥΠΕΡΗΧΟΣ – ΔΙΑΒΡΟΓΧΙΚΗ ΒΙΟΨΙΑ (EBUS TBNA) 

Τι είναι ο ενδοβρoγχικός υπερηχογραφικός έλεγχος του μεσοθωρακίου με διαβρογχική παρακέντηση; 

Ο ενδοβρογχικός υπερηχογραφικός έλεγχος μεσοθωρακίου με διαβρογχική παρακέντηση είναι μια ειδική τεχνική που χρησιμοποιείται για να ληφθούν δείγματα ιστών του μεσοθωρακίου, του χώρου δηλαδή που βρίσκεται ανάμεσα στους δυο πνεύμονες, μέσα στο στήθος. Είναι επίσης γνωστή ως EBUS TBNA για συντομία. Η διαδικασία πραγματοποιείται χρησιμοποιώντας ένα ειδικό βρογχοσκόπιο, δηλαδή ένα λεπτό εύκαμπτο «τηλεσκόπιο» που περνά μέσα από το στόμα και καταλήγει στους αεραγωγούς του πνεύμονα και  επιτρέπει στους γιατρούς να δούν μέσα στους πνεύμονες, ενώ ταυτόχρονα μπορεί μέσω υπερήχων να επισκοπήσει το μεσοθωράκιο για βλάβες ή λεμφαδένες με παθολογικά χαρακτηριστικά και να πάρει βιοψία στον ίδιο χρόνο με λιγοστές επιπλοκές και σε λίγο χρόνο.

 

Πώς  ο ενδοβρογχικός υπέρηχος – διαβροχική βιοψία λειτουργεί; 

Με τη χρήση του ειδικού βρογχοσκοπίου ο ιατρός μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση στους αεραγωγούς των πνευμόνων. Το βρογχοσκόπιο έχει έναν ειδικό αισθητήρα υπερήχων στο άκρο του. Αυτό παρέχει υπερηχογραφικές εικόνες που μεταδίδονται σε μια οθόνη τηλεόρασης. 

Στην πραγματικότητα ο υπέρηχος επιτρέπει στο γιατρό να δεί μέσα από τους αεραγωγούς, δείχνοντας τι υπάρχει στην άλλη πλευρά δηλαδή στο μεσοθωράκιο και στον πνεύμονα. Αυτό επιτρέπει στο γιατρό να επισκοπήσει λεμφαδένες ή παθολογικούς ιστούς από τους οποίους λαμβάνουμε βιοψίες, αποφεύγοντας άλλες δομές, όπως τα αιμοφόρα αγγεία. Αυτό κάνει το EBUS TBNA μια εξαιρετικά χρήσιμη μέθοδο για την λήψη δειγμάτων από ιστούς που βρίσκονται ακριβώς έξω από τους αεραγωγούς χωρίς επιπλοκές και τον κίνδυνο μιας χειρουργικής επεμβασης.  

 

Ο ενδοβρογχικός υπέρηχος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να: 

• Ερευνήσουμε ενδεχόμενες διογκώσεις λεμφαδένων στο μεσοθωράκιο.
• Διαγνώσουμε παθήσεις όπως η σαρκοείδωση ή η φυματίωση.
• Διαγνώσουμε καρκινικές βλάβες που βρίσκονται έξω από τους βρόγχους.
• Σταδιοποιήσουμε τον καρκίνο με τη λήψη δειγμάτων ιστού από τους λεμφαδένες.

 

Συνοψίζοντας …

Συνοψίζοντας, θα πρέπει να τονίσουμε ότι οι εργαστηριακές εξετάσεις, η άριστη συνεργασία του πνευμονολόγου ιατρού με τον ασθενή – εξεταζόμενο, το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς και η σωστή προετοιμασία και φυσικά η εμπειρία του βρογχοσκόπου αποτελούν τον συνδυασμό εκείνο που μπορούν να οδηγήσουν σε μια απολύτως σημαντική εξέταση που μπορεί να σώσει ακόμη και τη ζωή μας. Άλλωστε, στο κοντινό μέλλον η εικονική τρισδιάστατη βρογχοσκόπηση που έχει αρχίσει τα πρώτα μεγάλα της βήματα θα εκτελείται όλο και συχνότερα, αποτελώντας το μέλλον της βρογχοσκόπησης. Οι εξελίξεις της πληροφορικής και της μικροτεχνολογίας αλλά και το ευρύ φάσμα εφαρμογών και άλλων νεότερων βρογχοσκοπικών τεχνικών, έχουν δώσει τα τελευταία χρόνια τεράστια ώθηση στο πεδίο της επεμβατικής και θεραπευτικής βρογχοσκόπησης, ανοίγοντας σημαντικούς διαύλους για την αντιμετώπιση πολλών ασθενειών.

Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια

Η Χρόνια Αποφρακτική Πνεμονοπάθεια (ΧΑΠ) είναι πάθηση που χαρακτηρίζεται από στένωση των αεραγωγών η οποία όμως δεν είναι πλήρως αναστρέψιμη με τη χρήση βρογχοδιασταλτικών φαρμάκων. Όπως φανερώνει και το όνομά της είναι χρόνια πάθηση κατά κανόνα προοδευτικά εξελισσόμενη στη διάρκεια αρκετών ετών, ιδιαίτερα εάν ο πάσχων εξακολουθεί να εκτίθεται στον εισπνεόμενο βλαπτικό παράγοντα.

Συχνότητα

Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κατατάσσει τη Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια ως τέταρτη αιτία θανάτου διεθνώς, μετά δηλαδή τη στεφανιαία νόσο, τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια και τις οξείες λοιμώξεις του αναπνευστικού. Η δραματική αύξηση της συχνότητας της ΧΑΠ δείχνει ότι μέχρι το 2020 η πάθηση θα είναι τρίτη αιτία θανάτου. Σε ετήσια βάση η πάθηση στερεί τη ζωή σε περισσότερους από 3.000.000 συνανθρώπους μας παγκοσμίως, ενώ το πλέον ανησυχητικό είναι ότι η επίπτωση της έχει σταθερά αυξητική πορεία. Ευθύνεται για το 13% των νοσηλειών ενώ το 56% αυτών που πάσχουν δεν το γνωρίζουν.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα ξεκινούν στην ηλικία των 35-40 ετών με τον λεγόμενο ‘τσιγαρόβηχα’ με τον οποίο μπορεί να αποβάλλονται πτύελα. Κάποιες φορές ο καπνιστής μπορεί να αισθάνεται την αναπνοή του να ‘σφυρίζει’, ενώ τα κρυολογήματα γίνονται πιο συχνά. Σε αυτή τη φάση εάν το άτομο δεν δώσει σημασία στα συμπτώματα αυτά , και συνεχίζει να καπνίζει, μετά από λίγα χρόνια προστίθεται η δυσκολία στην αναπνοή (δύσπνοια), αρχικά στο γρήγορο βάδισμα, στην ανηφόρα ή στο ανέβασμα σκάλας. Από εκεί και μετά η κατάσταση χειροτερεύει γρήγορα. Γύρω στην ηλικία των 55-60 ετών η δύσπνοια θα έχει επιδεινωθεί τόσο που ο ασθενής θα δυσκολεύεται να κάνει δουλείες ακόμη και μέσα στο σπίτι του.

Σιγά – σιγά ο ασθενής καθηλώνεται μέσα στο σπίτι του λόγω της πολύ έντονης δύσπνοιας και της αναπνευστικής ανεπάρκειας με ανάγκη για συνεχή φαρμακευτική αγωγή και οξυγονοθεραπεία τις περισσότερες ώρες της ημέρας.

Η δύσπνοια θα τον εμποδίζει ακόμη και να πλυθεί, να ντυθεί, ενώ πολύ συχνά θα καταφεύγει στο εφημερεύον νοσοκομείο. Η κοινωνική απομόνωση και η κακή κατάσταση της υγείας επηρεάζουν την ψυχική υγεία με πολύ συχνά την εμφάνιση αγχωδών αντιδράσεων και κατάθλιψης.

Αίτια

• Το κάπνισμα είναι η σημαντικότερη αιτία της ΧΑΠ. Περίπου 1 σε κάθε 3 καπνιστές θα πάθει αναπηρία από ΧΑΠ. Σταματώντας το κάπνισμα επιβραδύνεται ο ρυθμός βλάβης και παρατείνεται η ζωή. Το κάπνισμα ερεθίζει τους αεραγωγούς, οι οποίοι στενεύουν, κάνοντας δυσκολότερη την αναπνοή. Οι αεραγωγοί παράγουν υπερβολικά πτύελα (φλέγμα), που καθιστά πιθανότερες τις λοιμώξεις. Λιγότερο οξυγόνο εισέρχεται στο αίμα λόγω της βλάβης στις αεροφόρους οδούς.
• Η άσκηση γίνεται όλο και πιο δύσκολη.
• Η μόλυνση του ατμοσφαιρικού αέρα δρα επιβαρυντικά.
• Το παθητικό κάπνισμα.
• Οι συχνές λοιμώξεις του αναπνευστικού κατά την παιδική ηλικία.
• Η εργασιακή έκθεση σε βιομηχανικούς ρύπους και σκόνες αυξάνει τον κίνδυνο.
• Το χαμηλό κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο.
• Η ανεπάρκεια της α1- αντιθρυψίνης, μιας πρωτεΐνης που παράγεται από το συκώτι και ασκεί προστατευτική δράση στους πνεύμονες. Η ανεπάρκειά της είναι γενετική και επομένως πρόκειται για κληρονομική ανωμαλία.
• Το φύλο φαινόταν μέχρι πρότινος να παίζει κάποιο ρόλο. Τα προηγούμενα χρόνια η εμφάνιση της ΧΑΠ φαίνονταν να είναι συχνότερη στους άνδρες παρά στις γυναίκες, πιθανόν εξαιτίας του μεγαλύτερου ποσοστού καπνιστών. Τα τελευταία χρόνια η επίπτωση της νόσου έχει διπλασιαστεί ανάμεσα και στις γυναίκες.

 

Διάγνωση

Η διάγνωση της ΧΑΠ γίνεται με μια εύκολη εξέταση αναπνοής που αποκαλείται σπιρομέτρηση. Σας ζητούν να φυσήξετε δυνατά σε σωλήνα που είναι συνδεδεμένος με ένα μηχάνημα. Το αποτέλεσμα λέει στο γιατρό τη σοβαρότητα της πάθησης. Η εξέταση αυτή μετράει την ποσότητα του αέρα που βγαίνει από τους πνεύμονες στην εκπνοή. Στην ΧΑΠ λόγω της στένωσης των βρόγχων, η ποσότητα μειώνεται κάτω από τα αναμενόμενα όρια.
Η ακτινογραφία θώρακος, είναι απαραίτητη για να μας αποκλείσει άλλα νοσήματα με παρόμοια συμπτώματα. Η εξέταση των αερίων του αρτηριακού αίματος, σε προχωρημένο στάδιο της ΧΑΠ (αναπνευστική ανεπάρκεια), είναι επίσης απαραίτητη εξέταση.

 

Θεραπεία

Η σύγχρονη ιατρική διαθέτει στο οπλοστάσιό της καινοτόμα φάρμακα και θεραπείες για την αντιμετώπιση της ΧΑΠ. Οι θεραπευτικές επιλογές για τους ασθενείς με ΧΑΠ είναι πολλές και αρκετά αποτελεσματικές. Βελτιώνουν τα συμπτώματα και τη ποιότητα ζωής και επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου.
Ακρογωνιαίο λίθο της θεραπείας αποτελούν τα βρογχοδιασταλτικά φάρμακα ενώ και αντιφλεγμονώδη φάρμακα χρησιμοποιούνται με επιτυχία. Ταυτόχρονα, σε προχωρημένες μορφές της νόσου χορηγούνται από του στόματος αντιφλεγμονώδη (ροφλουμιλάστη).

 

Η θεραπεία της Χ.Α.Π. περιλαμβάνει:

• Διακοπή του καπνίσματος
• Βρογχοδιασταλτικά και ενδεχομένως εισπνεόμενα στεροειδή φάρμακα
• Οξυγονοθεραπεία
• Θεοφυλλίνες
• Βλεννολυτικά
• Αντιβιοτικά
• Καθημερινή άσκηση: παρόλο που η δύσπνοια περιορίζει τους ασθενείς που πάσχουν από Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια, αντίθετα από ό,τι θα πίστευε κανείς το καθημερινό περπάτημα και η σωματική άσκηση κάνουν καλό. Σχετικές μελέτες έχουν δείξει ότι, όταν οι ασθενείς με αυτή τη νόσο ακινητοποιούνται και κλείνονται μέσα στο σπίτι για να αποφύγουν τη δύσπνοια, χειροτερεύουν την κατάσταση τους.

  Γιατί; Διότι με την ακινησία ατροφούν οι μύες του υπόλοιπου σώματος – οι οποίοι ζητούν περισσότερο οξυγόνο από τους πνεύμονες – με αποτέλεσμα να αυξάνει η δύσπνοια σε οποιαδήποτε προσπάθεια για κίνηση.

 

ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΟΣΟΥΣ ΕΧΟΥΝ ΧΑΠ

Να ελέγχετε την κατάσταση των πνευμόνων σας και να έχετε σχέδιο δράσης για έλεγχο των συμπτωμάτων σας αν πάθετε λοίμωξη.

Ενδείξεις που θα πρέπει να προσέχετε και να επισκέπτεστε τον πνευμονολόγο :

• Αυξανόμενα πτύελα, πιο σκούρο χρώμα
• Αύξηση δύσπνοιας
• Αύξηση του βήχα
• Αύξηση χρήσης ανακουφιστικού φαρμάκου
• Αυξανόμενο πρήξιμο αστραγάλων
• Ναυτία, ανορεξία, κούραση
• Πυρετός, ρίγη

Βρογχικό Άσθμα

Το βρογχικό άσθμα είναι η πνευμονική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από στένωση των αεροφόρων οδών η οποία αναστρέφεται αυτόματα ή μετά από κατάλληλη θεραπευτική αγωγή. 

Συχνότητα 

Το βρογχικό άσθμα αποτελεί συχνή πάθηση του αναπνευστικού συστήματος. Η συχνότητά της στο γενικό πληθυσμό κυμαίνεται στο 5-10%. Εντούτοις η έρευνα έχει αποδείξει ότι η επίπτωση της νόσου αυξάνεται συνεχώς τα τελευταία χρόνια σε όλες τις ηλικίες. 

Παθοφυσιολογικές διαταραχές 

Στο βρογχικό άσθμα φαίνεται ότι δύο κύριες παθοφυσιολογικές διαταραχές λαμβάνουν χώρα: η υπεραντιδραστικότητα των αεραγωγών και η φλεγμονώδης αποφρακτική διαταραχή.
Η υπεραντιδραστικότητα των αεραγωγών υποδηλώνει αυξημένη ετοιμότητα των λείων μυϊκών ινών του τραχειοβρογχικού δέντρου να απαντούν με σπασμό σε διάφορα εισπνεόμενα αλλεργιογόνα ή άλλα ερεθίσματα.
Στην φλεγμονώδη αποφρακτική φάση, οι βρόγχοι διηθούνται από φλεγμονώδη κύτταρα με αποτέλεσμα τη σύσπαση των λειών μυϊκών ινών, οίδημα του βεννογόνου και έκκριση ιξώδους βλέννας. Η αλληλουχία αυτών των γεγονότων προκαλεί τη δύσπνοια, τον εκπνευστικό συριγμό, την παράταση της εκπνοής και την απόχρεμψη. 

Αλλεργία και Βρογχικό Άσθμα 

Η σχέση αλλεργίας και βρογχικού άσθματος πολύ συχνά υπερεκτιμάται τόσο από τους γιατρούς, όσο και από τους ασθενείς. Είναι γεγονός πως το 80% των ασθενών που πάσχουν από βρογχικό άσθμα, παρουσιάζουν θετικές δερματικές δοκιμασίες σε κοινά αλλεργιογόνα. Εντούτοις, ούτε όλοι οι ασθενείς με αλλεργία παρουσιάζουν βρογχικό άσθμα, αλλά ούτε και όλοι οι ασθματικοί εμφανίζουν κλινικά αλλεργικές εκδηλώσεις.

 

Αιτίες: 

Οι ακριβείς μηχανισμοί που προκαλούν τον παροξυσμό του βρογχικού άσθματος είναι πολύπλοκοι. 

Τα σημαντικότερα αίτια εκδήλωσης βρογχικού άσθματος είναι : 

1. Η σκόνη και τα ακάρεα του σπιτιού: Η ανάπτυξή τους ευνοείται από της συνθήκες του οικιακού χώρου και βρίσκονται πολύ συχνά στα στρώματα, στα μαξιλάρια και στα κλινοσκεπάσματα.
2. Οι γύρεις: Εδώ και έναν αιώνα περίπου είναι γνωστό ότι, οι γύρεις φυτών και δέντρων είναι δυνατό να προκαλέσουν παροξυσμό βρογχικού άσθματος. Οι παροξυσμοί αυτοί έχουν εποχιακή κατανομή, που συμπίπτει με την ανθοφορία των φυτών. Οι κυριότερες γύρεις που ενοχοποιούνται στη χώρα μας είναι των αγρωστωδών (καλλιεργούμενων όπως των σιτηρών ή αυτοφυών), ορισμένων θαμνωδών φυτών (περδικάκι, αψιθιά, λουβουδιά) και δέντρων (ελιές, λεύκες, πλατανιές, βελανιδιές, κυπαρίσσια).
3. Μύκητες: Η ανάπτυξή τους ευνοείται από τις υψηλές θερμοκρασίες και τη υψηλή υγρασία.
4. Ζωικά αλλεργιογόνα: Σ’ αυτά περιλαμβάνονται οι τρίχες, τα επιθήλια και τα εκκρίματα ζώων.
5. Ατμοσφαιρικοί ρύποι που βρίσκονται στο περιβάλλον, είναι δυνατό να προκαλέσουν παροξυσμό βρογχικού άσθματος σε προδιατεθειμένους ασθενείς.
6. Ακόμη και η παθητική έκθεση στον καπνό του τσιγάρου, έχει διαπιστωθεί ότι διπλασιάζει την συχνότητα των παροξυσμών βρογχικού άσθματος.
7. Επαγγελματικά αλλεργιογόνα: Υπολογίζεται ότι το 20% των περιπτώσεων βρογχικού άσθματος που εμφανίζεται στην ενήλικη ζωή, οφείλεται σε επαγγελματική έκθεση σε ερεθιστικές ουσίες. Το επαγγελματικό βρογχικό άσθμα αναγνωρίζεται σήμερα ως νοσολογική οντότητα.
8. Γενετικοί παράγοντες: Το 30% των ατόμων που πάσχουν από βρογχικό άσθμα, έχουν τουλάχιστον έναν συγγενή πρώτου βαθμού με την ίδια νόσο.
9. Λοιμώξεις : Οι λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος αποτελούν συχνό παράγοντα πρόκλησης παροξυσμών και έξαρσης του βρογχικού άσθματος.
10. Κόπωση: Ένα ποσοστό των ατόμων που πάσχουν από βρογχικό άσθμα και βρίσκονται σε ανεκτή κατάσταση από άποψη συμπτωμάτων, μετά την σωματική κόπωση εμφανίζει επιδείνωση με βήχα, δύσπνοια και εκπνευστικό συριγμό. Πολλά άτομα, ιδιαίτερα νεαρής ηλικίας, λίγα λεπτά μετά από έντονη σωματική κόπωση εμφανίζει έντονο ασθματικό παροξυσμό, κατάσταση που χαρακτηρίζεται ως “μετά κόπωση άσθμα” και αποτελεί ιδιαίτερη μορφή της νόσου.
11. Φάρμακα: Διάφορα φάρμακα είναι δυνατό να προκαλέσουν παροξυσμό βρογχικού άσθματος ή να επιδεινώσουν συμπτώματα που ήδη προϋπάρχουν. Τυπικό παράδειγμα αποτελεί η ασπιρίνη.
12. Ψυχολογικοί παράγοντες: Διάφοροι συναισθηματικοί παράγοντες είναι δυνατό να συμβάλλουν στις εκδηλώσεις του βρογχικού άσθματος.

 

Συμπτώματα

Τα κλασσικά συμπτώματα του βρογχικού άσθματος περιλαμβάνουν συσφιγκτικό άλγος στο θώρακα, δύσπνοια, εκπνευστικό συριγμό (τα λεγόμενα «γατάκια»), παροξυσμικό βήχα και παχύρρευστη απόχρεμψη. Η βαρύτητα των συμπτωμάτων ποικίλλει από άτομο σε άτομο, αλλά και στον ίδιο τον ασθενή και κυμαίνεται από τον παροξυσμικό ξηρό βήχα ιδιαίτερα τις πρώτες πρωινές ώρες, έως την έντονη δύσπνοια με την εργώδη αναπνοή και την κυάνωση. 

Βρογχικό Άσθμα και Αλλεργική Ρινίτιδα 

Πολύ συχνά συνδυάζονται με συμπτώματα από το ανώτερο αναπνευστικό όπως φτάρνισμα, ρινική καταρροή και ρινική συμφόρηση. Αυτά μπορεί να αποτελούν εκδήλωση Αλλεργικής Ρινίτιδας. Τα δύο νοσήματα συχνά συνυπάρχουν στον ίδιο ασθενή. Οι περισσότεροι ασθενείς με άσθμα έχουν αλλεργική ρινίτιδα, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών με αλλεργική ρινίτιδα έχουν άσθμα. Επίσης έχει αποδειχθεί ότι η αλλεργική ρινίτιδα αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη άσθματος. Μπορούμε να μιλάμε για μία νόσο, η οποία επεκτείνεται από τις ανώτερες αεροφόρους οδούς (ρινίτιδα) μέχρι τις κατώτερες αεροφόρους οδούς (άσθμα). Η άποψη που επικρατεί σήμερα είναι ότι η ρινίτιδα και το άσθμα αποτελούν “μία νόσο των ενιαίων αεραγωγών”. 

Διαγνωστικά μέσα 

Η ακτινογραφία θώρακα βοηθά σημαντικά στη διαφορική διάγνωση της νόσου και στον αποκλεισμό άλλων πνευμονικών παθήσεων με παρόμοια συμπτωματολογία. Η ανάλυση των αερίων αίματος κατά την οξεία φάση της νόσου, βοηθάει στην εκτίμηση της βαρύτητας της νόσου. Η ανεύρεση υψηλών επιπέδων της ολικής ανοσοσφαιρίνης Ε, ελέγχει γενικά την αλλεργική προδιάθεση ενός ατόμου. Η ανίχνευση ειδικών ανοσοσφαιρινών στο αίμα (δοκιμασίες RAST), είναι δυνατό να καταδείξει την παρουσία ευαισθησίας σε συγκεκριμένα αλλεργιογόνα. Η ευαισθησία αυτή μπορεί να καταδειχθεί επίσης και με τις δερματικές δοκιμασίες. 

Η μελέτη της αναπνευστικής λειτουργίας με την σπιρομέτρηση αποτελεί βασικό στοιχείο της διερεύνησης – διάγνωσης και της εκτίμησης της βαρύτητας του βρογχικού άσθματος. Κατά τη φάση της ηρεμίας, η σπιρομέτρηση μπορεί να είναι φυσιολογική. 

Ποιοι είναι οι κύριοι στόχοι της θεραπείας του άσθματος: 

• Να εμποδίσει την εμφάνιση των συμπτωμάτων του άσθματος
• Να επαναφέρει τις δραστηριότητες στο φυσιολογικό κατά την ημέρα και τον νυχτερινό ύπνο του ασθενούς.
• Να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής του ασθενούς.
• Να εμποδίσει την εμφάνιση νέων κρίσεων , που επηρεάζουν την παραγωγικότητα των ασθενών (επάγγελμα- σχολείο) και αυξάνουν τη πιθανότητα να επισκεφθεί ο ασθενής τα τμήματα επειγόντων ενός νοσοκομείου ή σε βαρύτερες περιπτώσεις να νοσηλευθεί.

 

Πως γίνεται η παρακολούθηση του άσθματος; 

Η θεραπεία του άσθματος πετυχαίνεται μέσω της τακτικής παρακολούθησης του ασθενούς από τον πνευμονολόγο και περιλαμβάνει τα παρακάτω:

• Οδηγίες για τη λήψη φαρμάκων, τον τρόπο χρήσης αυτών και τη συμμόρφωση του ασθενούς.
• Οδηγίες-εκπαίδευση για την αναγνώριση της επιδείνωσης του άσθματος από τον ασθενή και την αντίδραση του ασθενούς ή την αναζήτηση βοήθειας σε επείγουσα βάση.
• Παράγοντες που ο ασθενής πρέπει να αποφεύγει, οι οποίοι επιδεινώνουν την πάθησή του ή προκαλούν ασθματική κρίση.
• Την ενεργητική καταγραφή της συμπτωματολογίας του ασθενούς.
• Θεραπεία συνυπαρχόντων νοσημάτων που πιθανώς επιδεινώνουν το άσθμα, όπως παραρινοκολπίτιδα, γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση.

 

Η επίσκεψη στο γιατρό γίνεται σε διαστήματα από 2 ως 6 μήνες , ανάλογα και με την εικόνα του άσθματός σας. Στις επισκέψεις αυτές εκτιμάται η πορεία της θεραπεία σας, τα συμπτώματά σας και γίνεται μέτρηση της αναπνευστικής λειτουργίας, συνήθως με σπιρομέτρηση. Στις επισκέψεις αυτές θα δοθούν οδηγίες για τη φαρμακευτική αγωγή σας. Επίσης θα μπορέσετε να συζητήσετε και θέματα που αντιμετωπίσατε με το άσθμα σας.

Η σοβαρότητα και τα συμπτώματα του άσθματος συχνά δεν είναι σταθερά και μπορεί να μεταβάλλονται μέσα στο χρόνο. Κατά συνέπεια ο γιατρός καλείται να θεραπεύει το άσθμα σας ακολουθώντας τη δραστηριότητα της νόσου, άλλοτε αυξάνοντας και άλλοτε μειώνοντας ή διακόπτοντας τα φάρμακα σας. Προσπαθήστε να είσθε συμμορφωμένοι και να αναφέρετε οποιαδήποτε παρενέργεια αμέσως στον ιατρό σας.

Όταν τα συμπτώματα του άσθματος αυξηθούν ή είναι έντονα, τότε χρειάζεται ένα σχέδιο δράσης. Άλλοτε είναι αρκετή η αύξηση της αγωγής σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό και άλλοτε όταν τα σύμπτώματα είναι έντονα ή σοβαρά χρειάζεται άμεσα επίσκεψη στο νοσοκομείο με σκοπό την αντιμετώπιση της ασθματικής κρίσης. Σε κάθε περίπτωση επιδείνωσης του άσθματος μην διστάσετε να επικοινωνήσετε με τον ιατρό σας.

 

Λοιμώξεις ανανπνευστικού, μύθοι και αλήθειες

Οι λοιμώξεις αναπνευστικού είναι η ‘’δημοφιλέστερη’’ ίσως κατηγορία νοσημάτων που ταλαιπωρεί ή ακόμη και απειλεί την υγεία εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων ετησίως. Έχετε συνάχι, βήχα, πονόλαιμο, πυρετό ή συνδυασμό αυτών των συμπτωμάτων; Τότε είναι πολύ πιθανόν να έχετε προσβληθεί από κάποια λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος!

Οι λοιμώξεις αναπνευστικού περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα νοσημάτων από το απλό κρυολόγημά μέχρι την πνευμονία. Τις τελευταίες δεκαετίες, η ιατρική επιστήμη έχει κάνει τεράστια βήματα στην αντιμετώπιση των λοιμωδών νοσημάτων γενικότερα, ωστόσο υπάρχει μια ολοένα και αυξανόμενη ανθεκτικότητα και μετάλλαξη των μικροοργανισμών στα αντιβιοτικά φάρμακα, με αποτέλεσμα να έχουν εμφανιστεί νέοι παθογόνοι παράγοντες και μεταλλάξεις. Είναι πια κοινή η πεποίθηση ότι η αλόγιστη χρήση των αντιβιοτικών δεν φέρνει τα επιθυμητά αποτελέσματα καθώς όταν οι μικροοργανισμοί εκτεθούν σε αντιβιοτικά ακατάλληλα για να τους εξολοθρεύσουν, συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο που συμπεριφέρεται ο ανθρώπινος οργανισμός στα εμβόλια.

Κατάταξη λοιμώξεων του αναπνευστικού

Οι λοιμώξεις αναπνευστικού, διακρίνονται σε δύο κατηγορίες:

• Ανώτερου Αναπνευστικού. Οι λοιμώξεις του ανωτέρου αναπνευστικού αφορούν το φάρυγγα, το λάρυγγα, τις αμυγδαλές και οι παθήσεις που αντίστοιχα προκαλούνται ονομάζονται φαρυγγίτιδα, λαρυγγίτιδα και αμυγδαλίτιδα. Άλλες συχνές λοιμώξεις του ανωτέρου αναπνευστικου είναι η γρίπη, η ιγμορίτιδα (που αφορά την κοιλότητα του κρανίου που βρίσκεται πίσω από τη μύτη) και η ωτίτιδα στην περιοχή των αυτιών. Ως λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού διακρίνουμε και την λοιμώδη μονοπυρήνωση. Οι λοιμώξεις του ανωτέρου αναπνευστικού είναι συνήθως ιογενείς, οφείλονται δηλαδή σε ιούς.
• Κατώτερου Αναπνευστικού. Αφορούν ασφαλώς τους πνεύμονες αλλά και την τραχεία.Η σοβαρότητα των νοσημάτων εδώ, είναι σημαντικά μεγαλύτερη ενώ πρέπει να υπογραμμιστεί ότι πρόκειται κυρίως για μικροβιακές λοιμώξεις και όχι ιογενείς. Στις λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού σε πολλές περιπτώσεις επιβάλλεται η νοσοκομειακή νοσηλεία του ασθενούς. Σε αυτές περιλαμβάνονται η πνευμονία, η τραχειΐτιδα , η τραχειοβρογχίτιδα, η βρογχίτιδα οξεία ή χρόνια, η παρόξυνση της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας (ΧΑΠ) κ.ο.κ.

Αιτιολογικοί Παράγοντες

Οι παράγοντες οι οποίοι προκαλούν τις λοιμώξεις (και όχι μόνο του αναπνευστικού συστήματος) ανήκουν στις παρακάτω ομάδες μικροοργανισμών :

1. ΙΟΙ
2. ΜΙΚΡΟΒΙΑ
3. ΜΥΚΗΤΕΣ
4. ΠΑΡΑΣΙΤΑ

Οι 2 τελευταίες κατηγορίες προκαλούν λοίμωξη κάτω από ειδικές συνθήκες (πχ. σε ανοσοκατασταλμένα άτομα κλπ)

Συμπτώματα

Ποικίλλουν ανάλογα με τον αιτιολογικό παράγοντα, την εντόπιση της λοίμωξης και την κατάσταση του ατόμου (ηλικία, συνύπαρξη ή όχι άλλων παθολογικών παραγόντων, κλπ)

• Κοινό Κρυολόγημα

Τα συμπτώματα του κοινού κρυολογήματος είναι γνωστά σε όλους.

Αρχικά υπάρχει αίσθημα ξηρότητας της στοματικής κοιλότητας και της ρινός για να ακολουθήσουν μετά ένα ή δύο 24/ωρα, ρινική καταρροή και απόφραξη, υπεραιμία οφθαλμών, βήχας και φτάρνισμα, ζάλη ή πονοκέφαλος. Συνήθως δεν υπάρχει πυρετός.

• Γρίπη

Η γρίπη είναι μια σοβαρή γενικευμένη λοίμωξη του οργανισμού, δεν έχει σχέση με τις κοινές ιογενείς λοιμώξεις και βάζει σε αρκετά μεγάλο στρες και περιπέτεια τον οργανισμό. Οφείλεται στον ιό της γρίπης, ο οποίος μεταλλάσσεται χρόνο με το χρόνο, αλλάζει δυνατότητες και ξεφεύγει από το ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού και από τα εμβόλια που υπάρχουν. Για το λόγο αυτό, είμαστε υποχρεωμένοι να αλλάζουμε χρόνο με το χρόνο τα εμβόλια.

Οι ιοί της γρίπης προσβάλλουν έως και 20% του παγκόσμιου πληθυσμού, κάθε χρόνο.

Η γρίπη συνήθως εμφανίζεται με πολύ υψηλό πυρετό, με έντονη κακουχία, με πόνους στα κόκαλα, στις αρθρώσεις, στους μύες. Η πιο συχνή επιπλοκή της είναι η πνευμονία.

Η πνευμονία γρίπης είναι μια πολύ δύσκολη κατάσταση, την οποία δεν μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε εύκολα. Υπάρχουν κάποια αντιικά φάρμακα αλλά δεν είναι το ίδιο αποτελεσματικά με τα αντιμικροβιακά, τα αντιβιοτικά φάρμακα δηλαδή. Εφόσον δεν υπάρχουν επιπλοκές, η γρίπη κρατάει από δύο μέρες έως μία εβδομάδα.

• Τραχειοβρογχίτιδα – Βρογχίτιδα

Στην Ευρώπη, σημειώνονται περίπου 16.500.000 κρούσματα οξείας βρογχίτιδας κάθε χρόνο.

Τα συμπτώματα αφορούν καταβολή, πυρετό, κεφαλαλγία, μυαλγίες και βήχα συνήθως παροξυσμικό αρχικά ξηρό κι αργότερα παραγωγικό με βλεννώδη ή βλεννοπυώδη απόχρεμψη. Με τον βήχα μπορεί να παρουσιασθεί και οπισθοστερνικό άλγος.

Πολλές φορές προσβάλλεται ταυτόχρονα ο φάρυγγας και ο λάρυγγας με συνοδό την ανάλογη συμπτωματολογία (πονόλαιμος, δυσκαταποσία, βράγχος φωνής, κλπ)

• Πνευμονία

Είναι λοίμωξη του πνευμονικού παρεγχύματος.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), αναμένονται κάθε χρόνο περίπου 3.370.000 κρούσματα πνευμονίας.

Συμπτωματολογία όσο και βαρύτητα, εξαρτώνται από την έκταση και τον μικροβιακό παράγοντα που την έχει προκαλέσει από τη μία πλευρά και από την κατάσταση του ατόμου που έχει προσβληθεί από την άλλη.

Διάγνωση

Είναι πολύ σημαντικό σε έναν ασθενή να γίνει σωστή διάγνωση της λοίμωξης που έχει, προκειμένου να του χορηγηθεί η κατάλληλη θεραπεία. Τα συμπτώματα σε πολλές περιπτώσεις, όπως βήχας, πυρετός ή καταρροή, μπορεί να είναι κοινά. Η γενική κατάσταση του ασθενούς μπορεί όμως να είναι ενδεικτική, αφού εάν έχει έντονα σημάδια κόπωσης, έλλειψη όρεξης ή γενικότερης δραστηριότητας τότε το πιθανότερο είναι να πάσχει από μικροβιακή λοίμωξη του κατώτερου αναπνευστικού. Εάν τρώει, δραστηριοποιείται και δουλεύει έστω και σε πιο χαμηλούς ρυθμούς από το κανονικό είναι ένδειξη ιογενούς λοίμωξης, ακόμη και αν ο ασθενής υποφέρει από πολύ υψηλό πυρετό.

Πολύ μεγάλο ρόλο παίζει και η εξέλιξη της νόσου αφού εάν αρρωστήσει απότομα και έχει επιπλέον έντονα συμπτώματα, υποφέρει από μικροβιακή λοίμωξη. Αντιστοίχως, εάν την δεδομένη στιγμή που παρουσιάσει τα συμπτώματα έχει αρρωστήσει κάποιο μέλος της οικογένειας ή υπάρχουν περιστατικά στο εργασιακό περιβάλλον, πιθανόν πάσχει από ιογενή λοίμωξη.

Σε κάποιες περιπτώσεις, χωρίς ωστόσο να αποτελεί αυτοσκοπό, απλές εργαστηριακές εξετάσεις, όπως η γενική αίματος, μπορεί να μας δώσει κάποιες χρήσιμες πληροφορίες. Για παράδειγμα εάν ο ασθενής παρουσιάσει αυξημένο αριθμό λευκών αιμοσφαιρίων και κυρίως, αυξημένο ποσοστό πολυμορφοπύρηνων (μιας ομάδας λευκών αιμοσφαιρίων) είναι παράγοντας που υποδεικνύει ότι πάσχει από μικροβιακή λοίμωξη.

Επιπροσθέτως σοβαρό ρόλο παίζει στην διάγνωση, η ακτινογραφία θώρακος και βεβαίως η αντικειμενική εξέταση του ασθενούς από τον γιατρό.

 

Θεραπείες και αντιβιωτικά

Βασικότερος στόχος της θεραπείας κατά των λοιμώξεων είναι πρώτα από όλα να μετριαστούν τα συμπτώματα τους την δεδομένη χρονική διάρκεια που το ανοσοποιητικό σύστημα αντιμετωπίζει τη λοίμωξη. Πρώτος και κύριος κανόνας είναι η ανάγκη του σώματος να ξεκουραστεί, πράγμα που σημαίνει ότι η ανάπαυση κρίνεται επιβεβλημένη. Για τις ιογενείς λοιμωξεις του αναπνευστικου στην πλειοψηφία τους, δεν υπάρχει τυποποιημένη θεραπεία. Συνήθως μάλιστα μετά από μερικές ημέρες ο οργανισμός του ασθενούς, ανακάμπτει από μόνος του.

Οι πιο ωφέλιμες θεραπείες που θα προτείνει ο γιατρός είναι σε αυτές τις περιπτώσεις υποστηρικτικής μορφής και είναι οι εξής:

Χορήγηση αντιπυρετικών ώστε να μειωθεί ο υψηλός πυρετός που εμφανίζεται και ακολούθως να υποχωρήσουν τα άλγη, οι πόνοι και οι κεφαλαλγίες. Κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων υγρών στην περίπτωση πυρετού, προκειμένου να αποφευχθεί η ήπια αφυδάτωση.Για τους καπνιστές επιβάλλεται η διακοπή του καπνίσματος. Οι λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος και οι σοβαρές πνευμονοπάθειες είναι συχνότερες στους καπνιστές και χρειάζεται να σταματήσουν το κάπνισμα προκειμένου να θεραπευθούν πλήρως και εγκαίρως.

Η αντιβίωση

Σε βαρύτερες περιπτώσεις, συνίσταται και η αντιβίωση. Τα αντιβιοτικά είναι φάρμακα πολύτιμα, που πρέπει όμως να χορηγούνται σε περιπτώσεις μικροβιακών λοιμώξεων και πάντα μετά από ιατρική συμβουλή. Δεν προτείνονται ποτέ σε περιπτώσεις ιογενών λοιμώξεων αφού δεν έχουν την δυνατότητα να εξοντώσουν τους ιούς. Σε ειδικές ωστόσο περιπτώσεις όπως σε ηλικιωμένα ή εξασθενημένα άτομα όπου μια ιογενής λοίμωξη μπορεί να εμπλακεί με μικροβιακή, σε περιπτώσεις κάποιας χρόνιας πνευμονοπάθειας, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν, ωστόσο αυτή η απόφαση θα πρέπει να ληφθεί αποκλειστικώς από τον γιατρό σας και σε πολύ ειδικές περιπτώσεις. Σε περιπτώσεις γρίππης δε, είτε αν πρόκειται για ασθενείς ομάδων υψηλού κινδύνου είτα αν τα συμπτώματα είναι σοβαρά , θα πρέπει να αξιολογείται από τον γιατρό η αναγκαιότητα λήψης αντιικών φαρμάκων.

Συνοψίζοντας, πρέπει να πούμε πως τα αντιβιοτικά συνήθως συμβάλλουν λίγο στην επιτάχυνση της ανάρρωσης από λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος. Σε κάποιες περιπτώσεις μπορεί να επιδεινώσουν τα συμπτώματα, καθώς ορισμένοι άνθρωποι παρουσιάζουν παρενέργειες, όπως διάρροια, ναυτία κα. Σε κάθε περίπτωση η χορήγησή τους θα πρέπει να αξιολογείται από τον θεράποντα γιατρό εξατομικευμένα.

Συστάσεις για την πρόληψη

Ένα δύσκολο αλλά και τόσο απλό κεφάλαιο αναφορικά με τις λοιμώξεις του αναπνευστικού, είναι ο τομέας της πρόληψής τους. Είναι δυστυχώς εξαιρετικά δύσκολο να προλάβουμε μια λοίμωξη αφενός λόγω του μεγάλου αριθμού ιών που μπορούν να προκαλέσουν τη λοίμωξη καθώς και το γεγονός ότι πολλοί εξ αυτών κυκλοφορούν ελεύθεροι στο περιβάλλον. Υπάρχει όμως ένας σημαντικός αριθμός συστάσεων που μπορούν να γίνουν ώστε να μειωθεί όσο το δυνατόν περισσότερο ο κίνδυνος μετάδοσης του ιού που μπορεί να οδηγήσει σε λοίμωξη. Απαιτείται λοιπόν προσοχή και καλή τήρηση των κανόνων υγιεινής.

Στην περίπτωση, λοιπόν, που κάποιος νοσήσει από μια λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, δεν θα πρέπει να πλησιάζει τους γύρω του σε πολύ κοντινή απόσταση, και κυρίως πρέπει να αποφεύγει την σωματική επαφή μαζί τους. Εάν κάποιος πάσχει από μια λοίμωξη του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, πρέπει να πλένει τα χέρια του συχνά με σαπούνι και νερό. Πολλοί ιοί μεταδίδονται με το άγγιγμα και κυρίως από τα χέρια, μέσω των σταγονιδίων από βήχα ή φτάρνισμα. Ακόμη και μια τυπική χειραψία λοιπόν μπορεί να αποβεί κρίσιμη.

Δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιούμε τα ίδια είδη υγιεινής (όπως πετσέτες) ή οικιακά σκεύη με τα υπόλοιπα άτομα. Ομοίως τα παιδιά που πάσχουν από κάποια λοιμωξη του ανώτερου αναπνευστικου συστήματος δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούν τα ίδια παιχνίδια με τα υπόλοιπα. Και βέβαια, επιβάλλεται το πλύσιμο των παιχνιδιών αυτών με νερό και σαπούνι μετά τη χρήση τους.

Τέλος, θα πρέπει να γίνει ειδική μνεία στις ευεργετικές επιδράσεις της σωστής διατροφής ( φρέσκα φρούτα και λαχανικά) αλλά και της τακτικής σωματικής άσκησης. Πολύ σημαντική έρευνα που έλαβε χώρα σε μεγάλο αριθμό ατόμων κατά την χειμερινή περίοδο, μας αποκάλυψε ότι όσοι ασκούνταν πέντε ή και περισσότερες ημέρες την εβδομάδα, εμφάνιζαν μειωμένες πιθανότητες να αναπτύξουν λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος σε σύγκριση με εκείνους που δεν ασκούνταν καθόλου ή ασκούνταν με μικρότερη συχνότητα. Ακόμη δε και εάν ανέπτυσσαν κάποια μορφή λοίμωξης του ανώτερου αναπνευστικού συστήματος, κατά πάσα πιθανότητα τα συμπτώματα θα ήταν λιγότερο σοβαρά συγκριτικά με εκείνων που ασκούνταν λιγότερο.

Εμβολιασμός κατά της γρίπης και του πνευμονιόκοκκου

  Γενικά

• Ο εμβολιασμός αποτελεί το καλύτερο διαθέσιμο προληπτικό μέτρο για την προστασία από τις ιογενείς και βακτηριακές αναπνευστικές λοιμώξεις
• Αν έχετε χρόνια πνευμονική πάθηση όπως άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, βρογχεκτασίες κτλ. ή λαμβάνετε ανοσοκαταστολή (π.χ. κορτικοστεροειδή) διατρέχετε μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξετε αναπνευστική λοίμωξη και παρόξυνση της νόσου σας. Για το λόγο αυτό είναι πολύ σημαντικό να προστατεύεστε όσο το δυνατόν καλύτερα λαμβάνοντας τους εμβολιασμούς που σας συνιστά ο ιατρός σας.
• Οι κύριοι προστατευτικοί εμβολιασμοί στις πνευμονικές παθήσεις είναι τα εμβόλια κατά της γρίπης και του πνευμονιόκοκκου.

 

Τι είναι τα εμβόλια και πως μας προστατεύουν;

• Τα εμβόλια περιέχουν περιέχουν πολύ μικρά συστατικά (πρωτεΐνες) ή εξασθενημένα στελέχη μολυσματικών παραγόντων όπως ιοί ή βακτήρια.
• Ο εμβολιασμός διεγείρει το ανοσοποιητικό μας σύστημα για να παράξει αντισώματα εναντίον αυτών των μολυσματικών παραγόντων.
• Τα παραγώμενα αντισώματα παραμένουν στον ανθρώπινο οργανισμό με σκοπό να αναγνωρίσουν και να καταστρέψουν τους συγκεκριμένους ιούς ή βακτήρια εάν -και όποτε- εκτεθούμε σε αυτά.
• Με αυτό τον τρόπο, τα εμβόλια είτε αποτρέπουν εντελώς την ανάπτυξη μολυσματικής ασθένειας ή εμποδίζουν την ανάπτυξη απειλητικής λοίμωξης και επιπλοκών από τους συγκεκριμένους μολυσματικούς παράγοντες.
• Ήδη από τα τέλη του 18ου αιώνα, ερευνητές εργάζονται για να δημιουργήσουν εμβόλια με στόχο την πρόληψη συγκεκριμένων ασθενειών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα εμβόλια πέτυχαν να εξαλείψουν ασθένειες όπως η πολιομυελίτιδα, η οποία έχει εξαφανιστεί στην Ευρώπη, και η ευλογιά, η οποία εξαλείφθηκε παγκοσμίως τη δεκαετία του 1970.

 

Αντιγριπικός Εμβολιασμός

Ποιοι πρέπει να εμβολιάζονται κατά της γρίπης;

Ο εμβολιασμός κατά της γρίπης είναι πολύ σημαντικός για όσους αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρών αναπνευστικών λοιμώξεων και επιπλοκών όπως:

• Όλοι όσοι έχουν ηλικία άνω των 60 ετών
• Ασθενείς με χρόνια αναπνευστικά και άλλα νοσήματα
• Ανοσοκατεσταλμένοι ασθενείς (π.χ ασθενείς που λαμβάνουν κορτιζόνη ή άλλα ανοσοκατασταλτικά φάρμακα, ασθενείς με διαβήτη κτλ.)
• Επαγγελματίες Υγείας

Γιατί το εμβόλιο κατά της γρίπης είναι διαφορετικό κάθε χρόνο;

Υπάρχουν πολλά στελέχη γρίπης που διαφέρουν γενετικά μεταξύ τους. Κάθε χρόνο, η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO) προσδιορίζει ποια στελέχη γρίπης είναι πιθανόν να κυκλοφορήσουν περισσότερο κατά τη διάρκεια του χειμώνα που ακολουθεί. Ακολούθως συμβουλεύει ποια είναι τα 3 πιο πιθανά/συχνά στελέχη γρίπης στα οποία θα πρέπει να στοχεύσουν τα εμβόλια εκείνη τη χρονιά ώστε να είναι πιο αποτελεσματικά. Αμέσως μετά, τα εμβόλια παρασκευάζονται και χρησιμοποιούνται σε παγκόσμια κλίμακα για την προστασία εκείνων των ατόμων που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο. 

Πότε & πόσο συχνά πρέπει να γίνεται;

Ο εμβολιασμός κατά της γρίπης συνήθως γίνεται στην αρχή κάθε χειμώνα. Αυτό γίνεται διότι ακριβώς χρειάζεται χρόνος να ταυτοποιηθούν τα συχνότερα στελέχη γρίπης που θα κυκλοφορήσουν κάθε χρονιά. Επιπλέον, η ανοσία στη γρίπη εξασθενεί με την πάροδο του χρόνου, και για αυτό το ανοσοποιητικό σύστημα χρειάζεται κάθε χρόνο μία αναμνηστική, ενισχυτική δόση.

Πόσο αποτελεσματικό είναι το εμβόλιο;

Το εμβόλιο κατά της γρίπης είναι αποτελεσματικό στο 50–70% των περιπτώσεων ανάλογα με το στέλεχος της γρίπης και την ηλικία του ασθενούς.

 

 

Εμβολιασμός κατά του Πνευμονιόκοκκου

Η πνευμονία είναι μόλυνση των πνευμόνων που συνήθως εκδηλώνεται απότομα με συμπτώματα όπως πυρετός, βήχας, φλέγμα και δύσπνοια. Η πλήρης ανάρρωση μπορεί να απαιτήσει αρκετές εβδομάδες ενώ μερικές φορές, ειδικά σε άτομα με χρόνιες παθήσεις, η πνευμονία μπορεί να είναι θανατηφόρα.
Το εμβόλιο κατά του πνευμονιόκοκκου προστατεύει από τον πνευμονιόκοκκο που είναι η πιο κοινή αιτία πνευμονίας. Η πνευμονιοκοκκική πνευμονία μπορεί να προσβάλει οποιονδήποτε, αλλά τα νήπια κάτω των 2 ετών, οι ενήλικοι άνω των 65 ετών και τα άτομα με χρόνιες πνευμονικές και άλλες παθήσεις αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο.

Παλαιότερα, υπήρχαν δύο τύποι εμβολίου κατά του πνευμονιόκοκκου, οι οποίοι στόχευαν σε διαφορετικά στελέχη βακτηρίων και χρησιμοποιούνταν για τη θεραπεία ενηλίκων και παιδιών, ξεχωριστά. Πλέον είναι καλά τεκμηριωμένο ότι όλοι οι ενήλικες άνω των 65 ετών πρέπει να εμβολιάζονται και με τα δύο εμβόλια (PCV13 & PPSV23). Επιπλέον, συγκεκριμένες ομάδες χρόνιων και ανοσοκατεσταλμένων ασθενών χρειάζονται επαναληπτικές δόσεις του εμβολίου PPSV23 κάθε 5 χρόνια. Λόγω της πολυπλοκότητας αυτής ο εμβολιασμός κατά του πνευμονιόκοκκου είναι απαραίτητο να συνταγογραφείται ιατρικά.
Στους ενήλικες, το εμβόλιο κατά του πνευμονιόκοκκου είναι αποτελεσματικό κατά 50–70% στην πρόληψη της πιο σοβαρής μορφής πνευμονιοκοκκικής πνευμονίας.

 

 

Η ιστορία του καπνίσματος

Οι πρώτοι που ανακάλυψαν τις ιδιότητες του καπνού ήταν οι Ινδιάνοι. Συνήθιζαν να καπνίζουν πίπα ή πούρο. Με την άφιξη των πρώτων Ευρωπαίων στην Αμερικανική ήπειρο τον 15ο αιώνα, η συνήθεια αυτή πέρασε στην Ευρώπη και κατόπιν εξαπλώθηκε βαθμιαία σ’ όλο τον κόσμο.

Από τότε ακόμα υπήρξαν οι πρώτες αντιδράσεις. Το 1604 ο βασιλιάς της Αγγλίας Ιάκωβος Α’ κατήγγειλε τη χρήση του καπνού ως απαίσια για τα μάτια, μισητή για τη μύτη, καταστροφική για το μυαλό κι επικίνδυνη για τα πνευμόνια.

Το πέρασμα από το κάπνισμα ακατέργαστου καπνού στο τσιγάρο έγινε μόλις τον 20ο αιώνα, όταν με την πρόοδο της μηχανικής έγινε δυνατό να παραχθεί σε μεγάλες ποσότητες. Τότε δημιουργήθηκαν και οι πρώτες καπνοβιομηχανίες, που σημείωσαν μεγάλη άνοδο στην παραγωγή τους κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν κάτω από το στρες της μάχης, οι στρατιώτες κάπνιζαν όλο και πιο πολύ, με συνέπεια να εθιστούν στη νικοτίνη.

Μετά τον πόλεμο και κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’20 το τσιγάρο πέρασε στο χώρο της διαφήμισης κι έγινε το σύμβολο μιας χαλαρής και ανέμελης ζωής. Αυτή η εικόνα συνεχίστηκε ως τη δεκαετία του ’60, όταν η ιατρική κοινότητα και οι κυβερνήσεις, με προεξάρχουσες τις ΗΠΑ, άρχισαν να συνειδητοποιούν τις βλαβερές συνέπειες του καπνού και να επιβάλουν σταδιακά απαγορεύσεις και μέτρα για τη δημόσια υγεία.

Η πρώτη επιστημονική έρευνα επί του θέματος παρουσιάστηκε το 1962, από τον ιατρικό σύλλογο της Μ. Βρετανίας. Δύο χρόνια αργότερα, στις 31 Ιανουαρίου 1964, αμερικανική κυβερνητική έκθεση με τίτλο «Καπνός και Υγεία» συνέδεσε για πρώτη φορά το κάπνισμα με τον καρκίνο των πνευμόνων και τη χρόνια βρογχίτιδα. Τότε άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους και οι πρώτες αντικαπνιστικές καμπάνιες, που οδήγησαν το 1965 σε νόμο, ο οποίος προέβλεπε -μεταξύ άλλων- την αναγραφή σε όλα τα πακέτα των τσιγάρων ότι «το κάπνισμα βλάπτει σοβαρά την υγεία». Στις 6 Φεβρουαρίου 1987 τέθηκαν σε εφαρμογή τα πρώτα μέτρα κατά του καπνίσματος στις αμερικανικές δημόσιες υπηρεσίες.

Στην Ελλάδα, το κάπνισμα απαγορεύτηκε στους κλειστούς δημόσιους χώρους και τους χώρους εργασίας από την 1η Σεπτεμβρίου 2010.

 

Επιδημιολογία του καπνίσματος

Το κάπνισμα αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες απειλές δημόσιας υγείας που έχει αντιμετωπίσει η ανθρωπότητα μέχρι σήμερα. Αποτελεί τη δεύτερη κυριότερη αιτία θανάτου & παράγοντα κινδύνου για έξι από τις οκτώ κυριότερες αιτίες θανάτου στον κόσμο. Εκτιμάται ότι ο αριθμός των καπνιστών παγκοσμίως ανέρχεται στο ένα δισεκατομμύριο. Ο καπνός σκοτώνει 5.4 εκατομμύρια ανθρώπους το χρόνο, δηλαδή ένας άνθρωπος κάθε 6 δευτερόλεπτα πεθαίνει από το κάπνισμα, και ευθύνεται για έναν στους δέκα θανάτους ενηλίκων παγκοσμίως. Αν η καπνιστική συνήθεια συνεχιστεί με τους ίδιους ρυθμούς μέχρι το 2030, το κάπνισμα θα κοστίζει 8 εκατομμύρια ανθρώπινες ζωές το χρόνο.

Η χρήση προϊόντων καπνού παγκοσμίως αυξάνει, αν και ελαττώνεται στις αναπτυγμένες χώρες. Περισσότεροι από το 80% των καπνιστών ζουν σε αναπτυσσόμενες χώρες. Οι μισοί από τους σημερινούς καπνιστές θα πεθάνουν τελικά από νόσο που σχετίζεται με το κάπνισμα. Επειδή απαιτείται διάστημα αρκετών χρόνων ανάμεσα στην έναρξη του καπνίσματος και την εκδήλωση νοσημάτων που σχετίζονται με αυτό, η επιδημία νόσου και θανάτου έχει μόλις αρχίσει. Στις ανεπτυγμένες χώρες οι γυναίκες καπνίστριες είναι ίσες ή και περισσότερες από τους άνδρες καπνιστές και αποτελούν τον κύριο στόχο της διαφημιστικής καμπάνιας των καπνοβιομηχανιών.

Στην Ελλάδα, παρά τη μείωση των καπνιστών, ο μέσος ετήσιος αριθμός τσιγάρων κατ’ άτομο παρουσιάζει αύξηση. Στη δεκαετία αυξήθηκε κατά 29,7% και έφτασε τα 3.089,4 τσιγάρα και τελικά, το 2004 τα 3.199,8 τσιγάρα. Η Ελλάδα έχει τον υψηλότερο αριθμό καταναλισκόμενων τσιγάρων κατ’ άτομο στη Δυτική Ευρώπη. Μετά το 2000, ο μέσος ετήσιος κατά κεφαλή αριθμός τσιγάρων στην Ελλάδα είναι διπλάσιος από ότι στη Γερμανία, Γαλλία και Μ. Βρετανία και πενταπλάσιος από ότι στη Νορβηγία.

 

Συστατικά του τσιγάρου

 

Τα προϊόντα καπνού είναι προϊόντα που αποτελούνται εν μέρει ή συνολικά από φύλλα καπνού ως πρώτη ύλη. Στον καπνό του τσιγάρου υπάρχουν περισσότερες από 4000 χημικές ουσίες, είτε ως αέρια, είτε ως μικροσωματίδια. Περίπου 50 από αυτές είναι καρκινογόνες. Ανάμεσα στις χημικές ουσίες ξεχωρίζουν οι εξής: 

Νικοτίνη: είναι το συστατικό που προκαλεί εθισμό. Αποτελεί φάρμακο που διεγείρει την απελευθέρωση σε μεγάλες ποσότητες διαφόρων ουσιών που φυσιολογικά υπάρχουν στον οργανισμό και οι οποίες δρουν στο κεντρικό νευρικό σύστημα και άμεσα στην καρδιά αυξάνοντας τους καρδιακούς παλμούς και την αρτηριακή πίεση. Σε μεγάλες ποσότητες είναι εξαιρετικά τοξική. 

Πίσσα: Είναι μία καρκινογόνος ουσία που εναποτίθεται στους πνεύμονες και γενικά στο αναπνευστικό σύστημα και απορροφάται σταδιακά. Η πίσσα είναι μείγμα πολλών διαφορετικών χημικών ουσιών συμπεριλαμβανομένων της φορμαλδεύδης, του αρσενικού, του κυανιδίου και του βενζολίου. 

Μονοξείδιο του άνθρακα: δεσμεύεται στην αιμοσφαιρίνη ευκολότερα από το οξυγόνο, μειώνοντας τα επίπεδα οξυγόνου που μεταφέρονται από αυτήν στους ιστούς και άρα την οξυγόνωση των διαφόρων οργάνων, γεγονός που είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο για όσους υποφέρουν από χρόνιες πνευμονικές ή καρδιακές παθήσεις. 

 

Μηχανισμός δράσης της νικοτίνης – Εθισμός

Κατά την εισπνοή ενός τσιγάρου, ένα κύμα νικοτίνης πηγαίνει κατευθείαν στους πνεύμονες όπου απορροφάται από οξυγονωμένο αίμα, στέλνεται στην καρδιά και παροχεύεται στις αρτηρίες, φτάνοντας τελικά στον εγκέφαλο. Εντός 10 δευτερολέπτων μετά την εισπνοή ενός τσιγάρου, μια συγκεντρωμένη δόση νικοτίνης ελευθερώνεται στις εγκεφαλικές αρτηρίες του καπνιστή, παράγοντας μία νικοτινική δράση.

Ο εθισμένος εγκέφαλος είναι διαφορετικός από νευροβιολογικής απόψεως σε σχέση με έναν μη εθισμένο εγκέφαλο. Στην περίπτωση του εθισμού στη νικοτίνη, επέρχονται θεμελιώδεις και μακροχρόνιες αλλαγές στον εγκέφαλο, που αποτελούν σημαντικό στοιχείο του ίδιου του εθισμού. Οι επιδράσεις που επιφέρει ο εθισμός στη νικοτίνη, στους νευρώνες και το σώμα εκδηλώνονται με τον ακόλουθο τρόπο:

• Με την πάροδο του χρόνου, τα εγκεφαλικά κύτταρα ενός καπνιστή προσαρμόζονται για να χειρίζονται τη χημική διαταραχή αυξάνοντας τον αριθμό υποδοχέων
• Το σώμα προσαρμόζεται στο να λαμβάνει δόσεις νικοτίνης και εξαρτάται από αυτήν.
• Η νικοτίνη διεγείρει την απελευθέρωση πλήθους χημικών ουσιών στον εγκέφαλο, και κυρίως της ντοπαμίνης και της νοραδρεναλίνης.
• Η ντοπαμίνη σχετίζεται με την αίσθηση της ευχαρίστησης ή της αγαλλίασης. Ένα κύμα ντοπαμίνης είναι το βασικό χαρακτηριστικό όλων των εθιστικών ουσιών. Η ενεργοποίηση αυτού του συστήματος ανταμοιβής ενθαρρύνει την αυτοχορήγηση νικοτίνης. Ωστόσο, πρόσφατες έρευνες δείχνουν ότι μακροπρόθεσμα, η νικοτίνη καταστέλλει την ικανότητα του εγκεφάλου να βιώνει ευχαρίστηση. Επομένως οι καπνιστές χρειάζονται μεγαλύτερες ποσότητες της ουσίας για να επιτύχουν τα ίδια επίπεδα ικανοποίησης. 

Η εξάρτηση από τη νικοτίνη είναι ένας νευροβιολογικός εθισμός και έχει ταξινομηθεί επίσημα από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας (WHO) ως ιατρική ασθένεια.

Όταν ένα άτομο γίνει καπνιστής, δεν είναι μόνο σωματικά αλλά και ψυχολογικά δύσκολο να αποβάλλει αυτή τη συνήθεια, μια και το κάπνισμα μπορεί επίσης να προσφέρει την επιθυμητή ψυχολογική επιβράβευση. Αυτό μαζί με τις συχνές επαναλαμβανόμενες τελετουργίες του ανάμματος και της εισπνοής, βεβαιώνουν ότι το κάπνισμα εξελίσσεται σε ισχυρά καταναγκαστική συμπεριφορά. 

 

Συμπτώματα στέρησης

 Τα συμπτώματα στέρησης είναι τόσο οι σωματικές αλλαγές όσο και οι νοητικές αλλαγές που συμβαίνουν μετά από τη διακοπή της χρήσης μιας εξαρτησιογόνου ουσίας. Συνήθως είναι προσωρινά και είναι προϊόν της σωματικής ή ψυχολογικής προσαρμογής στη μακροχρόνια χρήση της ουσίας. Συνήθως απαιτείται μια περίοδος επαναπροσαρμογής όταν η ουσία δε λαμβάνεται πλέον. Στην περίπτωση του καπνίσματος, ορισμένα συμπτώματα στέρησης είναι τα εξής:

• Αίσθημα κατάθλιψης & κακής διάθεσης
• Αϋπνία
• Ευερεθιστότητα, απογοήτευση ή θυμός
• Δυσκολία συγκέντρωσης, αυξημένη νευρικότητα
• Αυξημένη όρεξη / αύξηση βάρους, μειωμένη όρεξη

Αυτά τα συμπτώματα στέρησης μπορούν να διαρκέσουν μέχρι και τέσσερις εβδομάδες μετά τη διακοπή του καπνίσματος και παρόλο που βραχυπρόθεσμα είναι δυσάρεστα, παρουσιάζουν πολύ μικρό κίνδυνο για την υγεία, συγκρινόμενα με τον κίνδυνο του να συνεχίσει κάποιος να καπνίζει. 

 

Συνέπειες του καπνίσματος

Κάπνισμα και Αναπνευστικό Σύστημα

Δεν υπάρχει νόσος του αναπνευστικού για την οποία το κάπνισμα να μην αποτελεί είτε αιτιολογικό, είτε επιβαρυντικό παράγοντα στην εξέλιξή της.

 Αναφέρονται οι εξής:

• Χρονία Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια
• Απλή βρογχίτιδα
• Πνευμονική υπέρταση
• Βρογχικό Άσθμα
• Διάμεσες Πνευμονοπάθειες
• Καρκίνος του πνεύμονα

 

Κάπνισμα και εγκυμοσύνη 

Οι γυναίκες που καπνίζουν πριν ή κατά την εγκυμοσύνη διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο όσον αφορά τα εξής:

• Πρόωρο τοκετό
• Επιπλοκές στην εγκυμοσύνη
• Εμβρυϊκή  θνησιμότητα
• Γέννηση ελλιποβαρών βρεφών: Τα βρέφη που έχουν χαμηλό βάρος γέννησης διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης παιδικών ασθενειών, ασθενειών των ενηλίκων, καθώς και αυξημένο κίνδυνο θανάτου
• Εμφάνιση συνδρόμου αιφνίδιου βρεφικού θανάτου
• Μειωμένη πνευμονική λειτουργία στα βρέφη

 

Κάπνισμα και καρδιαγγειακό σύστημα

Ούτε το καρδιαγγειακό σύστημα μένει ανεπηρέαστο από τις βλαπτικές επιδράσεις του καπνίσματος. Έτσι οι καπνιστές έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να νοσήσουν από:

• Αρτηριακή Υπέρταση
• Διαταραχές στα λίπιδια (χοληστερόλη και τριγλυκερίδια)
• Στεφανιαία νόσο
• Ανεύρυσμα κοιλιακής αορτής
• Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο

 

Κάπνισμα και Ανώτερο Αναπνευστικό

Το κάπνισμα σχετίζεται με καρκίνο του λάρυγγα , του φάρυγγα, της ρινικής κοιλότητας και των παραρρινίων.

Κάπνισμα και γαστρεντερικό σύστημα

• Καρκίνος στοματικής κοιλότητας και οισοφάγου
• Ουλίτιδα και διαταραχές γεύσης
• Πεπτικό έλκος

 

Κάπνισμα και μυοσκελετικό σύστημα

• Μείωση μυικής ισχύος
• Οστεοπενία , οστεοπόρωση

 

Κάπνισμα και αναπαραγωγική ικανότητα

• Σε ότι αφορά στις γυναίκες, έχει βρεθεί ότι προκαλεί διαταραχές στην έµµηνο ρύση, µειώνει µέχρι και κατά 50% την γυναικεία γονιµότητα και σχετίζεται µε την πρόωρη εµφάνιση (κατά δύο µε τρία χρόνια) της εµµηνόπαυσης.
• Σε ότι αφορά στους άνδρες, συσχετίζεται µε την µείωση του ανδρικού σπέρµατος καθώς και µε τη µείωση της σεξουαλικής δραστηριότητας.

 

Νοσήµατα νευρικού συστήµατος και αισθητηρίων οργάνων/Γνωστικές Λειτουργίες

Το κάπνισµα συσχετίζεται µε :

• Τις ηµικρανίες
• Τη µείωση της συγκέντρωσης και της µνήµης
• Τη µείωση της ικανότητας για λεπτές κινήσεις
• Τη µείωση της ακουστικής οξύτητας
• Τις βλάβες του οπτικού νεύρου

 

Κάπνισμα και ουροποιητικό σύστημα

Καρκίνος του νεφρού και της ουροδόχου κύστεως

 

Ανοσοποιητικό σύστηµα

Το κάπνισµα επηρεάζει αρνητικά το ανοσοποιητικό σύστηµα και αυξάνει τον κίνδυνο µολύνσεων. Οι καπνιστές τείνουν να είναι λιγότερο υγιείς από τους µη καπνιστές, ενώ είναι γνωστό, ότι το κάπνισµα επιδεινώνει τα υπάρχοντα προβλήµατα υγείας και αυξάνει τον χρόνο που απαιτείται για να αναρρώσουν οι ασθενείς από κάποια ασθένεια ή χειρουργείο.

Το κάπνισµα αλληλεπιδρά και µειώνει την αποτελεσµατικότητα πολλών φαρµακευτικών σκευασµάτων, τα οποία χορηγούνται ευρέως, σε ανθρώπους µεγαλύτερης κυρίως ηλικίας, για νοσήµατα όπως η υπέρταση, η αρθρίτιδα, η στηθάγχη και ο διαβήτης. 

 

Παθητικό κάπνισμα και τριτογενές κάπνισμα

Παθητικό κάπνισμα ονομάζεται η έκθεση σε καπνό τσιγάρου, που είναι μείγμα άμεσα εκπνεόμενου καπνού από τον καπνιστή και καπνού που απελευθερώνεται έμμεσα από το αναμμένο τσιγάρο, την πίπα, το πούρο κ.λπ. Το παθητικό κάπνισμα αποτελεί την κυριότερη πηγή ρύπανσης του αέρα σε εσωτερικούς χώρους.

Στα ούρα και στο αίµα των ατόµων που εκτέθηκαν σε παθητικό κάπνισµα εντοπίζονται νικοτίνη, κοτίνη (το µεταβολικό της προϊόν) και καρκινογόνες ουσίες. Στους µη καπνιστές ο καπνός (ιδιαίτερα σε κλειστούς χώρους) ερεθίζει τα µάτια, προδιαθέτει σε συχνές φλεγµονές του επιπεφυκότα και ερεθίζει το αναπνευστικό σύστηµα. Επίσης προκαλεί ρινικά συµπτώµατα, βήχα και κεφαλαλγίες καθώς και κρίσεις βρογχικού άσθµατος ή άλλες αλλεργικές αντιδράσεις. Οι επιδράσεις αυτές είναι πιο έντονες στα παιδιά. Πρόκειται, ωστόσο, για ένα φαινόµενο που αφορά και τους καπνιστές, καθώς η έκθεσή τους στον καπνό από τα τσιγάρα άλλων ανθρώπων πολλαπλασιάζει την πιθανότητα να προσβληθούν από ασθένειες που σχετίζονται µε το κάπνισµα.

Γενικότερα, σύµφωνα µε πειραµατικά δεδοµένα σε ανθρώπους και πειραµατόζωα, µπορεί να υποστηριχθεί ότι η δευτερογενής έκθεση στον καπνό προκαλεί στον οργανισµό µεταβολές παρόµοιες µε αυτές που παρατηρούνται στους καπνιστές, έστω και σε µικρότερο, κατά κανόνα, βαθµό.

Εκτός από τις άµεσες επιδράσεις, ο καπνός του τσιγάρου αυξάνει τον σχετικό κίνδυνο για όλα τα βασικά νοσήµατα που σχετίζονται µε το κάπνισµα. 

Τριτογενές κάπνισμα είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για να περιγράψει το αόρατο και τοξικό μείγμα αερίων και μορίων που επικάθεται στα μαλλιά και στα ρούχα των καπνιστών, αλλά και στα έπιπλα και στο πάτωμα. Το μείγμα παραμένει εκεί αφότου ο χώρος έχει καθαριστεί από τον καπνό. Στα κατάλοιπα περιλαμβάνονται βαρέα μέταλλα, καρκινογόνα κ.α.

Οι μελέτες δείχνουν ότι ο τριτογενής καπνός προσκολλάται στα μαλλιά, το δέρμα, τα ρούχα, τα έπιπλα, τις κουρτίνες, τα κλινοσκεπάσματα, τα χαλιά, τη σκόνη, τα οχήματα και άλλες επιφάνειες ακόμα και αφού έχει περάσει πολύς καιρός, αφότου κάποιος έχει καπνίσει στο συγκεκριμένο χώρο.

Το τριτογενές κάπνισμα, είναι μια σχετικά νέα έννοια και οι ερευνητές εξακολουθούν να μελετούν τους πιθανούς κινδύνους.

Ο τριτογενής καπνός δεν μπορεί να εξαλειφθεί με τον αερισμό των δωματίων, το άνοιγμα των παραθύρων, τη χρήση ανεμιστήρων ή τα κλιματιστικά, ούτε περιορίζεται αν το μέλος της οικογένειας που είναι καπνιστής καπνίζει μόνο σε ένα δωμάτιο του σπιτιού.

Ο μόνος τρόπος να προστατευθεί ο μη καπνιστής από τον τριτογενή καπνό είναι να δημιουργήσει ένα ολοκληρωτικά μη καπνιστικό περιβάλλον στον ιδιωτικό του χώρο, ή στο αυτοκίνητό του, είτε να κάθεται στους δημόσιους χώρους αποκλειστικά σε χώρους μη καπνιστών, κ.λ.π. 

 

Ηλεκτρονικό τσιγάρο

Το ηλεκτρονικό τσιγάρο έχει κάνει την εμφάνιση του τα τελευταία χρόνια στην παγκόσμια και στην ελληνική αγορά. Αποτελεί ένα καινούργιο καπνικό προϊόν, η μορφή του οποίου μοιάζει πολύ με το κανονικό τσιγάρο, έτσι ώστε οι καπνιστές να εξακολουθούν να μιμούνται την κίνηση του συμβατικού τσιγάρου. Το ηλεκτρονικό τσιγάρο λειτουργεί με επαναφορτιζόμενη μπαταρία, ενώ στο εσωτερικό του υπάρχει ένα φίλτρο στο οποίο περιέχεται συνήθως μια ουσία που ονομάζεται προπυλική γλυκόλη.

Η συγκεκριμένη ουσία έχει ενοχοποιηθεί για ερεθισμό των πνευμόνων και για την εμφάνιση άσθματος στην παιδική ηλικία. Στη βιομηχανία, χρησιμοποιείται ως αντιψυκτικό στα αυτοκίνητα, ως αποσμητικό σώματος και ως υλικό αραίωσης μπογιάς. Τοξικολογικές αναλύσεις από τον Αμερικανικό Οργανισμό Φαρμάκων έχουν δείξει ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο περιέχει ορισμένες χημικές ουσίες και υλικά αναπλήρωσης, τα οποία μετά από αναλύσεις έχουν ανιχνευτεί ως τοξικές και καρκινογόνες.

Με βάση τις τρέχουσες πληροφορίες και την διαθέσιμη έρευνα, τόσο η Ευρωπαϊκή Πνευμονολογική Εταιρεία όσο και η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία δεν ταξινομεί τα ηλεκτρονικά τσιγάρα ως ασφαλή εναλλακτική λύση στο κάπνισμα, ούτε τα θεωρεί ένα εγκεκριμένο εργαλείο για την διακοπή του καπνίσματος ή κατάλληλα για να χρησιμοποιούνται σε χώρους όπου το συμβατικό κάπνισμα απαγορεύεται.

Η Ευρωπαϊκή Πνευμονολογική Εταιρεία συνιστά να ακολουθούνται οι κατευθυντήριες οδηγίες για την αποτελεσματική θεραπεία της διακοπής του καπνίσματος που βασίζονται σε κλινικές αποδείξεις και στις οποίες δεν υποστηρίζεται  η χρήση των ηλεκτρονικών τσιγάρων.

Η Ευρωπαϊκή Πνευμονολογική Εταιρεία υποστηρίζει ότι οι καπνιστές “δεν θα πρέπει να ανταλλάσσουν ένα καρκινογόνο προϊόν με  ένα άλλο» και υιοθετεί  πλήρως τις κατευθυντήριες γραμμές για τον έλεγχο του καπνίσματος. Επιπρόσθετα, υποστηρίζει ότι η καλύτερη συμβουλή υγείας για τους καπνιστές είναι να σταματήσουν το κάπνισμα σύμφωνα με επιστημονικά τεκμηριωμένες μεθόδους.

Μέχρι στιγμής το ηλεκτρονικό τσιγάρο υπόκειται στις ίδιες νομοθετικές ρυθμίσεις που ισχύουν για το τσιγάρο, οπότε απαγορεύεται η χρήση του σε κλειστούς δημόσιους χώρους, σε αεροδρόμια, αλλά και γενικά σε κάθε χώρο που ισχύει η απαγόρευση του καπνίσματος. Απαιτούνται περισσότερες επιστημονικές έρευνες για τη μακροχρόνια επίδραση του ηλεκτρονικού τσιγάρου στον ανθρώπινο οργανισμό.

 

Μύθοι για το κάπνισμα 

1. Το τσιγάρο με ηρεμεί, μου μειώνει το άγχος. 

Είναι αλήθεια ότι οι περισσότεροι καπνιστές όταν καπνίζουν αισθάνονται ότι χαλαρώνουν. Τι συμβαίνει όμως στην πραγματικότητα; Ο εγκέφαλος του χρόνιου καπνιστή προσαρμόζεται στη λήψη νικοτίνης, έτσι ώστε όταν καπνίζει τα επίπεδα της ντοπαμίνης είναι φυσιολογικά. Όταν δεν καπνίζει τα επίπεδα ντοπαμίνης μειώνονται ραγδαία, προκαλώντας άγχος και δυσφορία. Ουσιαστικά εκείνο που συμβαίνει είναι ότι με το κάπνισμα ο καπνιστής απαλλάσσεται από το άγχος που του προκαλεί το στερητικό σύνδρομο της ίδιας της νικοτίνης.

 

2. Είναι δύσκολο να το κόψω 

Όχι. Το στερητικό σύνδρομο της νικοτίνης που περιλαμβάνει: επιθυμία για τσιγάρο, άγχος, δυσκολία συγκέντρωσης, πείνα και δυσκολία στον ύπνο κορυφώνεται την πρώτη εβδομάδα μετά τη διακοπή του τσιγάρου και στη συνέχεια μειώνεται. Με τη φαρμακοθεραπεία που χορηγείται στα ιατρεία διακοπής καπνίσματος (βαρενικλίνη, βουπροπιόνη, υποκατάστατα νικοτίνης) και την κατάλληλη ψυχολογική υποστήριξη, τα παραπάνω συμπτώματα μειώνονται στο ελάχιστο. Τα συμπτώματα στέρησης συνήθως υποχωρούν πλήρως μετά από μερικές εβδομάδες, αν και η επιθυμία για κάπνισμα μπορεί να επανεμφανιστεί και αργότερα.

 

3. Το κόβω όποτε θέλω 

Στον έλεγχο της ανθρώπινης συμπεριφοράς εμπλέκονται διάφορα υποσυστήματα του εγκεφάλου που αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Εκείνο που συμβαίνει είναι ότι η νικοτίνη του τσιγάρου, όπως και όλες οι εξαρτησιογόνες ουσίες, επηρεάζει τα υποσυστήματα αυτά και υποκλέπτει μέχρι ένα βαθμό τον έλεγχο της συμπεριφοράς του ατόμου. Έτσι, το κάπνισμα αποκτά προτεραιότητα, δηλαδή γίνεται πιο σημαντικό, έναντι άλλων δραστηριοτήτων του καπνιστή. Ο εξαρτημένος καπνιστής λοιπόν, δεν μπορεί απλώς να το κόψει όποτε θέλει, επειδή ένα σημαντικό τμήμα του ελέγχου της συμπεριφοράς του επηρεάζεται από τη νικοτίνη. Μόνο ένα μικρό ποσοστό των καπνιστών τελικά καταφέρνουν να διακόψουν το κάπνισμα για μεγάλο διάστημα μόνοι τους.

 

4. Καπνίζω λίγο, δεν με βλάπτει. 

Σε άτομα νεαρής ηλικίας το κάπνισμα ακόμα και μικρού αριθμού τσιγάρων, είναι δυνατόν να οδηγήσει σε εξάρτηση από τη νικοτίνη. Σε αυτές τις ηλικίες η εξάρτηση απο τη νικοτίνη σχετίζεται με το χρονικό διάστημα που καπνίζει κανείς συστηματικά και όχι με τον αριθμό των τσιγάρων. Έτσι, νέοι που καπνίζουν μικρό αριθμό τσιγάρων, αλλά καθημερινά, είναι πιθανόν να γίνουν εξαρτημένοι καπνιστές.

 

5. Γιατί να το κόψω και να μην το μειώσω; 

Πάρα πολλοί πιστεύουν ότι το κάπνισμα λίγων τσιγάρων την ημέρα δεν είναι επιβλαβές. Παρότι όμως οι κίνδυνοι για την υγεία αυξάνονται όσο αυξάνεται ο αριθμός των τσιγάρων, πρέπει να γίνει σαφές ότι ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΑΣΦΑΛΕΣ όριο για το ΚΑΠΝΙΣΜΑ. Κάθε φορά που ο καπνός έρχεται σε επαφή με ένα ζωντανό κύτταρο προκαλείται κάποιου βαθμού βλάβη. Επιπλέον, μελέτες δείχνουν ότι ένα μεγάλο ποσοστό όσων ξεκινούν το κάπνισμα ως περιστασιακοί καπνιστές στη συνέχεια γίνονται εξαρτημένοι καπνιστές. Ακόμα και το περιστασιακό κάπνισμα μπορεί να προκαλέσει βλάβη στην υγεία και να οδηγήσει σε εξάρτηση.

 

6. Γιατί να μην καπνίζω light τσιγάρα; 

Πολλοί καπνιστές αντί να διακόψουν το κάπνισμα, επιλέγουν light τσιγάρα πιστεύοντας ότι έτσι επιβαρύνουν λιγότερο την υγεία τους. Εκείνο που συμβαίνει είναι ότι στα light τσιγάρα υπάρχουν μικρά ανοίγματα στο φίλτρο, στο σημείο όπου οι καπνιστές συνήθως τοποθετούν τα χείλη τους ή τα δάκτυλά τους όταν καπνίζουν. Κατ’ αυτό τον τρόπο, στο εργαστήριο μετράται μικρή ποσότητα πίσσας και νικοτίνης επειδή ο καπνός αναμειγνύεται με αέρα. Στην πραγματικότητα μόλις ο καπνιστής κλείσει με τα χείλη του ή τα δάκτυλα τα ανοίγματα στο φίλτρο, καπνίζει ένα κανονικό τσιγάρο. Δηλαδή, σε πραγματικές συνθήκες καπνίσματος τα light τσιγάρα επιβαρύνουν την υγεία όσο και τα κανονικά τσιγάρα.

 

Γιατί χρειάζεται να απευθυνθείτε σε γιατρό; 

Το κάπνισμα, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, είναι μια χρόνια νόσος. Υπάρχουν διεθνείς οδηγίες για τη διακοπή του καπνίσματος, που πρέπει να εφαρμόζονται από ιατρούς και ψυχολογόυς που έχουν αποκτήσει ειδική εκπαίδευση και γνώση. Η διακοπή του καπνίσματος που γίνεται με τη βοήθεια εξειδικευμένου ιατρικού προσωπικού έχει σαν αποτέλεσμα να είναι επιτυχής σε 40-60%, ενώ ένας καπνιστής που προσπαθεί να απαλλαγεί μόνος του τα καταφέρνει μόνο σε ποσοστό 3-5%.

Η εξάρτηση από τη νικοτίνη είναι νόσος και επιπρόσθετα τα 4.000 βλαβερά προϊόντα του καπνού είναι υπεύθυνα για σημαντικότατες βλάβες και νοσηρότητα σε όλα τα όργανα του οργανισμού σας. Επομένως κάθε καπνιστής οφείλει να κάνει ένα προληπτικό έλεγχο, ώστε να διαπιστωθούν τυχόν δυσμενείς επιδράσεις του τσιγάρου στην  υγεία του.

Αρχικά πρέπει να ελεγχτεί το αναπνευστικό σύστημα με μια ακτινογραφία θώρακος και μια σπιρομέτρηση. Η σπιρομέτρηση είναι μια ανώδυνη, ακίνδυνη και φτηνή εξέταση όπου ανάλογα με την ικανότητα του καπνιστή να φυσά μπορούμε να καταλάβουμε εάν έχει αρχίσει να επηρεάζεται το αναπνευστικό του σύστημα. Στη συνέχεια από το λοιπό ιστορικό και την κλινική εξέταση ένας έμπειρος ειδικός γιατρός μπορεί εύκολα να καταλάβει, εάν έχει προσβληθεί και κάποιο άλλο σύστημα του καπνιστή.

Το σημαντικότερο είναι ότι υπάρχουν ειδικές κατηγορίες καπνιστών που χρειάζονται ειδική παρακολούθηση, όπως οι ψυχιατρικοί ασθενείς, οι διαβητικοί, οι ασθενείς με καρδιαγγειακά προβλήματα που πρέπει να διακόπτουν το κάπνισμα μόνο υπό παρακολούθηση. Κάποια από τα φάρμακα που ήδη λαμβάνουν, μπορεί να αλληλεπιδρούν με τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για τη διακοπή του καπνίσματος. Επιπρόσθετα οι αλλαγές που επιφέρει η διακοπή του καπνίσματος στη διάθεση, τον ύπνο και τον οργανισμό πρέπει να ερμηνεύονται και να αξιολογούνται από τους ειδικούς.

Ακόμη και η αναμενόμενη λήψη βάρους μετά τη διακοπή του καπνίσματος μπορέι να αποφευχθεί αν ακολουθήσετε τις απλές συμβουλές διατροφής και άσκησης που χορηγούνται σ ένα εξειδικευμένο ιατρείο διακοπής καπνίσματος.      

 

Διακοπή καπνίσματος

 

Επίσης ας γνωρίζουμε ότι έχουμε : 

Κέρδος ζωής με όριο τα 80 χρόνια

 

Για τους μη καπνιστές:	11-12 χρόνια
Διακοπή στα 25-34:	10 χρόνια
Διακοπή στα 35-44:	9 χρόνια
Διακοπή στα 45-54:	6 χρόνια
Διακοπή στα 55-64:	4 χρόνια

Υποτροπή

Ορισμός: Επάνοδος στο κάπνισμα (μέχρι 5 τσιγάρα για 3-4 ημέρες)

Συχνότητα: 60-90% το πρώτο χρόνο, 20% τον δεύτερο, πολύ χαμηλά ποσοστά τα επόμενα χρόνια.

Εκτροπή

Ορισμός: Έστω και μια ρουφηξιά. Προηγείται της υποτροπής.

Συχνότητα: 30-50%

Υποτροπή επί εκτροπής: >85% 

Αίτια υποτροπής

• Στερητικά συμπτώματα:
1. Ευερεθιστότητα, Ανυπομονησία, Ανησυχία
2. Άγχος, κατάθλιψη
3. Δυσκολία συγκέντρωσης, μειωμένη απόδοση
4. Αϋπνία, αύξηση ονείρων
5. Δυσκοιλιότητα
6. Έντονη παρορμητική επιθυμία για κάπνισμα
• Σοβαρή εξάρτηση
• Ερεθίσματα σχετιζόμενα με το κάπνισμα (άνθρωποι, καταστάσεις, περιβάλλον)
• Αλκοόλ
• Κοινωνικο-οικονομική στέρηση

Συνθήκες υποτροπής

Δύσκολες και οριακές καταστάσεις, στιγμές χαλάρωσης και χαράς

 

Πρόληψη

• Αντιμετώπιση του στερητικού συνδρόμου (φάρμακα, κινητοποίηση)
• Αντιμετώπιση των σχετιζόμενων με το κάπνισμα ερεθισμάτων (γνωστική παρέμβαση, κινητοποίηση)
• Αντιμετώπιση εσωτερικών και εξωτερικών καταστάσεων (γνωστική παρέμβαση, κινητοποίηση)
• Αντιμετώπιση εκτροπών (φάρμακα)

 

Αντιμετώπιση

Επανάληψη και ενίσχυση στοχευμένων παρεμβάσεων (φαρμακευτικών και μη)

 

Τι καθορίζει την επιτυχία της διακοπής του καπνίσματος ;

Το αν θα πετύχετε να διακόψετε το κάπνισμα φαίνεται ότι δεν έχει σχέση με την ηλικία σας, ή τον αριθμό των τσιγάρων που καπνίζετε. Η επιτυχία σύμφωνα με τις έρευνες εξαρτάται από το κατά πόσο θα ενταχθείτε σε ένα οργανωμένο πρόγραμμα υποστήριξης, από το αν θα ακολουθήσετε θεραπεία φαρμακευτική και ψυχολογική και από την διάρκεια της θεραπείας. Κάθε πρόγραμμα εξατομικεύεται στις ανάγκες του καθενός σας και ο εξειδικευμένος ιατρός μπορεί να λύσει κάθε απορία σας, να προτείνει λύση για κάθε περίπτωση ώστε τελικά να συναποφασίσετε για τον τρόπο διακοπής. Αρκεί να θέλετε πραγματικά να προσπαθήσετε. Ακόμη κι αν δεν είστε ακόμη βέβαιος, ελάτε να συζητήσουμε μαζί τους ενδοιασμούς και τους φόβους σας.

 

Ποια είναι η θεραπεία που επιλέγεται;

Η θεραπεία που θα σας προτείνουμε μπορεί να περιλαμβάνει μόνο συμβουλευτική υποστήριξη και παρακολούθηση χωρίς φάρμακα ή αν κριθεί αναγκαίο να προταθεί ειδική για τη διακοπή καπνίσματος φαρμακευτική αγωγή. Τα υπάρχοντα φάρμακα είναι τα υποκατάστατα νικοτίνης, (αυτοκόλλητα, τσίχλες ή εισπνοές), η βαρενικλίνη και η βουπριοπιόνη. Όλα είναι εγκεκριμένα από τον ΕΟΦ και είναι αποτελεσματικά και ασφαλή.

Η εξατομικευμένη προσέγγιση, η εφαρμογή της κατάλληλης ψυχολογικής υποστήριξης και φαρμακευτικής θεραπείας, η στενή παρακολούθηση και η σύναψη μιας σχέσης αμεσότητας και εύκολης πρόσβασης, έχουν οδηγήσει στο να έχουμε πολύ υψηλά ποσοστά επιτυχίας. 7 στα 10 άτομα κόβουν με επιτυχία το κάπνισμα άμεσα και μακροχρόνια.

Ακόμη κι αν υποτροπιάσετε ή αισθάνεστε ευάλωτοι στο να ενδώσετε ξανά στο τσιγάρο, μπορείτε να ξανάρθετε και να το προλάβουμε ή να το αντιμετωπίσουμε, χρησιμοποιώντας την προηγούμενη εμπειρία για καλύτερο αποτέλεσμα τη δεύτερη φορά.. Οι υποτροπές εμφανίζονται συνηθέστερα στα 2 πρώτα χρόνια μετά τη διακοπή .

Ορισμοί 

Το ροχαλητό στον ύπνο, όταν είναι συνεχές και έντονο, θεωρείται πλέον μια δυνητικά επικίνδυνη πάθηση, με πολλές παράπλευρες απώλειες : υγείας, οικογενειακές, κοινωνικές και οικονομικές, που σπάνια όμως αντιμετωπίζεται με τη σοβαρότητα που χρειάζεται. 

Δημιουργείται λόγω κάποιας απόφραξης στις ανατομικές περιοχές του ανώτερου αναπνευστικού και για την εκδήλωσή του ευθύνονται, συνήθως, περισσότεροι από ένας παράγοντες. Ποικίλει σε ένταση (60-90 decibels), συχνότητα και βαρύτητα από άτομο σε άτομο : κάποιες φορές αθώο και ευκαιριακό, που δεν χρειάζεται αντιμετώπιση, επίμονο, συνεχές και έντονο (περισσότερο από 3-4 βραδιές την εβδομάδα) σε πιο σοβαρές καταστάσεις, με ακραία εκδήλωση του την υπνική άπνοια. Είναι μια πάθηση όμως που μπορεί να αντιμετωπισθεί. 

 

Πως ορίζεται όμως το ροχαλητό; 

Είναι ο θόρυβος που παράγεται στη διάρκεια του ύπνου, από τη δόνηση των μαλακών μορίων της μύτης, του φάρυγγα και κυρίως της υπερώας , της σταφυλής και της γλώσσας , όταν ο εισπνεόμενος αέρας περνάει από ένα στενωμένο αυλό. Το απλό αθώο και ευκαιριακό ροχαλητό δεν χρειάζεται καμία απολύτως αντιμετώπιση. Το συνεχές όμως και επίμονο, που συμβαίνει πάνω από 3-4 βραδιές την εβδομάδα είναι παθολογικό και πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν νόσος.

 

Πώς ορίζεται η Υπνική Άπνοια (Apnea);

Το σταμάτημα της αναπνοής στον ύπνο, λόγω απόφραξης, στο επίπεδο της μύτης ή του στόματος-φάρυγγα, που διαρκεί πάνω από 10’’.

 

Πώς ορίζεται η Υπόπνοια (Hypopnea) :

Κάθε επεισόδιο ελάττωσης του αέρα της αναπνοής στη διάρκεια του ύπνου, πάνω από το 50% που διαρκεί πάνω από 10’’. Συνοδεύεται συνήθως από πτώση του κορεσμού του αίματος σε οξυγόνου.

 Η Υπνική Άπνοια διακρίνεται σε:

 

• Αποφρακτικού τύπου: ( το 95% των περιστατικών): Οφείλεται σε κάποιου βαθμού απόφραξη στο ανώτερο αναπνευστικό (Μύτη ,Φάρυγγας, Στόμα, Λάρυγγας).
• Κεντρικού τύπου: ( το 5% των περιστατικών): Οφείλεται σε βλάβη του Κεντρικού Νευρικού Συστήμστος και έλλειψη συντονισμού του εγκεφάλου με τους αναπνευστικούς μύες του θώρακα.
• Μικτoύ τύπου : ‘Εχει στοιχεία κεντρικής αιτιολογίας και απόφραξης συγχρόνως .

 

Δείκτης Άπνοιας – Υπόπνοιας (ΑΗΙ) : Ο αριθμός των απνοικών και υπο-απνοικών επεισοδίων (αποφρακτικά, κεντρικά και μικτά) ανά ώρα ύπνου , όπως μετριούνται με τη μελέτη ύπνου.

Καθορίζει τη βαρύτητα-σοβαρότητα της υπνικής άπνοιας: 

1. Ήπια, δείκτης 5 -15 .
2. Μέτρια, δείκτης 15 -30 και
3. Σοβαρή, δείκτης πάνω από 30.

 

Ανάμεσα στο απλό ροχαλητό και στο σύνδρομο της υπνικής άπνοιας υπάρχει μια ενδιάμεση κατάσταση που ονομάζεται σύνδρομο αντίστασης των ανωτέρων αναπνευστικών οδών (Upper Airway Resistence SyndromeUARS). Ο ασθενής που πάσχει απ’ αυτό δεν έχει επεισόδια άπνοιας ή υπόπνοιας ή έχει πολύ λίγα, παρουσιάζει όμως αρκετές αφυπνίσεις στη διάρκεια του ύπνου. Είναι πολύ δύσκολο να τεθεί η διάγνωση γιατί απαιτεί ειδικές τεχνικές μέτρησης της πίεσης του αναπνεόμενου από τη μύτη αέρα ή της πίεσης στον οισοφάγο. 

 

Στατιστικά

 

Το ροχαλητό είναι μια νόσος που προσβάλλει μεγάλες ομάδες πληθυσμού σ’ όλες τις χώρες του κόσμου. Στην Αμερική υπολογίζεται ότι το 30% των ατόμων άνω των 30 ετών ροχαλίζει, με τον αριθμό να αυξάνει στο 45% στη μέση ηλικία. Ο άνδρες ροχαλίζουν γενικά 2 φορές συχνότερα σε σχέση με τις γυναίκες. Η διαφορά αυτή όμως μειώνεται μετά την εμμηνόπαυση στις γυναίκες και στις μεγάλες ηλικίες όπου η αναλογία είναι περίπου ίδια. Στην Ελλάδα το 48% περίπου των ενηλίκων ροχαλίζει και το 20% αυτών παρουσιάζει αποφρακτική άπνοια. Σε κάθε Ελληνική οικογένεια υπάρχει το λιγότερο ένα άτομο που ροχαλίζει.

 

Άλλοι αριθμοί: 

• Το 5% γενικά των παιδιών ροχαλίζει και το 12% αυτών ηλικίας 5-9 ετών.
• Το 2/3 (66%) των παντρεμένων ενηλίκων λένε ότι ο σύντροφός του ροχαλίζει.
• Το 20-40% αυτών που ροχαλίζει παρουσιάζει άπνοιες. Αυτό σημαίνει ότι το 9% των ανδρών και το 4% των γυναικών ηλικίας 30-60 στο γενικό πληθυσμό πάσχει από άπνοια.
• Το 50% των πασχόντων από υπέρταση πάσχει από αποφρακτική υπνική άπνοια.
• Το 50% των ατόμων που πάσχουν από υπνική άπνοια πάσχουν επίσης και από υπέρταση.
• Η υπνική άπνοια αυξάνει το κίνδυνο για καρδιοπάθεια (3 φορές), εγκεφαλικά (4 φορές) , διαβήτη και στυτική δυσλειτουργία .
• Οι πάσχοντες από υπνική άπνοια έχουν 6 φορές περισσότερες πιθανότητες να εμπλακούν σε τροχαίο δυστύχημα, σε σχέση με τους μη πάσχοντες.
• Οι γυναίκες που ροχαλίζουν είναι βαρύτερες και κοντότερες σε σχέση μ’ αυτές που δεν ροχαλίζουν.
• Οι γυναίκες που ροχαλίζουν έχουν συχνότερα προβλήματα αναπνοής από τη μύτη.
• Ο σύντροφος στον ύπνο που δεν έχει άπνοιες και δεν ροχαλίζει, χάνει 1 ώρα περίπου ύπνου κάθε βράδυ και μπορεί να ξυπνάει μέχρι και 21 φορές κάθε ώρα.
• Ο κακός ύπνος προκαλεί ατυχήματα και μάλιστα περισσότερα απ’ ότι η κατανάλωση οινοπνεύματος (μέθη) . Υπολογίζεται ότι στην Αμερική η υπνηλία στη διάρκεια οδήγησης είναι υπεύθυνη για 100.000 συγκρούσεις αυτοκινήτων, 40.000 τραυματισμούς και 1.550 θανάτους κάθε χρόνο. Μεγάλα γνωστά ατυχήματα όπως αυτά του διαστημόπλοιου Challenger και το πυρηνικό του Chernobyl έχουν αποδοθεί σε ανθρώπινα λάθη λόγω κακού ύπνου.

 

Μηχανισμός αποφρακτικής άπνοιας 

Η αποφρακτική υπνική άπνοια αποτελεί την ακραία εκδήλωση του ροχαλητού, στη διάρκεια της οποίας, κι’ ενώ ο ασθενής κοιμάται ,κλείνει η αναπνευστική οδός και η αναπνοή σταματά για λίγο. Οι μαλακοί ιστοί του φάρυγγα, η υπερώα και η γλώσσα πέφτουν προς τα πίσω ,αποφράσσουν τη δίοδο και εμποδίζουν την είσοδο του αέρα στα πνευμόνια, ενώ η εισπνευστική προσπάθεια συνεχίζεται και η αρνητική πίεση που αυτή δημιουργεί κλείνουν πιο σφιχτά την αναπνευστική οδό. Για ν’ αναπνεύσει πάλι ο ασθενής και να μπεί αέρας στα πνευμόνια του πρέπει να ξυπνήσει ,να ενεργοποιηθούν πάλι οι μύες της αναπνευστικής οδού και της γλώσσας και να ανοίξουν έτσι την αναπνευστική οδό.
Αυτή η διαδικασία ,έντονο ροχαλητό, σταμάτημα αναπνοής και ροχαλητού για 10’’ το λιγότερο και ξανά έντονη θορυβώδης αναπνοή και ροχαλητό, είναι τυπική και χαρακτηριστική στο 95% όσων πάσχουν από αποφρακτική άπνοια. Κάθε κύκλος , απόφραξης-άπνοιας και ξυπνήματος διαρκεί από 20’’ μέχρι 3 λεπτά και επαναλαμβάνεται πολλές φορές στη διάρκεια της νύχτας. Μέχρι 5 επεισόδια άπνοιας ανά ώρα κάθε νύχτα θεωρούνται φυσιολογική κατάσταση που δεν χρειάζεται αντιμετώπιση. Πάνω από 15 όμως ανά ώρα κάθε νύχτα βάζουν τη διάγνωση της αποφρακτικής άπνοιας που είναι απαραίτητο να αντιμετωπίζεται .
Ο ίδιος ο ασθενής δεν έχει συνήθως επίγνωση αυτής της επαναλαμβανόμενης διαδικασίας , ύπνος-ροχαλητό-άπνοια-ξύπνημα και είναι κυρίως ο σύντροφός του στο κρεβάτι που αντιλαμβάνεται τον ανώμαλο και συνεχώς διακοπτόμενο ύπνο του. Συνέπειες του διαταραγμένου αυτού ύπνου είναι η έντονη υπνηλία του ασθενή στη διάρκεια της ημέρας, ευερεθιστότητα, διαταραχές της προσοχής και της συμπεριφοράς, σεξουαλική δυσλειτουργία, υπέρταση , απώλεια μνήμης ,καρδιακά και εγκεφαλικά επεισόδια και ψυχικές διαταραχές.

 

Αιτιολογικοί παράγοντες ροχαλητού 

Υπάρχουν συνήθως περισσότεροι από έναν από τους πιο κάτω : 

1. Ηρεμιστικά φάρμακα και κατανάλωση οινοπνεύματος,λόγω της χαλάρωσης γενικά των ιστών της αναπνευστικής οδού που προκαλούν.
2. Παχυσαρκία: Η αύξηση του λίπους στο λαιμό προκαλεί στένωση στη αναπνευστική οδό και δυσκολεύει την αναπνοή. Περίμετρος λαιμού άνω των 42-43 εκ. και δείκτης ΒΜΙ άνω των 30 είναι σοβαροί προδιαθετικοί παράγοντες του ροχαλητού.
3. Θέση του σώματος στον ύπνο: Κατάκλιση με τη πλάτη αυξάνει τις πιθανότητες ροχαλητού.
4. Πολύποδες, άλλοι όγκοι και φλεγμονές της μύτης, αλλεργίες, φλεγμονές στις περιοχές φάρυγγα, λάρυγγα και κρυολογήματα.
5. Ανατομικές ανωμαλίες και τραύματα στις περιοχές μύτης, στόματος ,γνάθου , φάρυγγα και λάρυγγα (Σκολίωση ρινικού διαφράγματος κ.α.) .
6. Η ηλικία: Τα ηλικιωμένα άτομα ροχαλίζουν περισσότερο λόγω της μυϊκής αδυναμίας ,της χαλάρωσης των ιστών και της αύξησης του βάρους, που επέρχονται με τη πάροδο της ηλικίας.
7. Το φύλο: Οι άνδρες γενικά ροχαλίζουν συχνότερα, σε αναλογία 2 προς 1 σε σχέση με τις γυναίκες. Η υπεροχή αυτή των ανδρών μειώνεται όμως ή και εξαφανίζεται μετά την εμμηνόπαυση των γυναικών.
8. Το κάπνισμα, ενεργητικό και παθητικό ,αυξάνει τις πιθανότητες ροχαλητού λόγω του ερεθισμού, οιδήματος και φλεγμονής που προκαλεί στο ανώτερο αναπνευστικό .
9. Παθήσεις του θυρεοειδούς και του Νευρικού συστήματος.

 

 

Κάπνισμα και ροχαλητό 

Το κάπνισμα ακόμη και το παθητικό είναι συνδεδεμένο με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο για ροχαλητό. Η θέση αυτή θεμελιώνεται από πολλές εργασίες και έρευνες που ανακοινώθηκαν σ’ όλο τον κόσμο τα τελευταία χρόνια. Αυτό όμως που δεν έχει διευκρινισθεί με βεβαιότητα ακόμη είναι ο μηχανισμός δράσης του στην κατεύθυνση αυτή . Η σοβαρότερη και επικρατέστερη άποψη είναι ότι το κάπνισμα, μέσω της βλάβης που προκαλεί γενικά στο κροσσωτό επιθήλιο του ανώτερου αναπνευστικού και του μηχανισμού φλεγμονή-οίδημα ,προκαλεί στένωση της αναπνευστικής οδού και συμμετέχει επομένως ενεργά στη δημιουργία του ροχαλητού.
Μετά από υπολογισμούς βρέθηκε ότι το ενεργό κάπνισμα αυξάνει το ροχαλητό κατά 17% ,το παθητικό κατά 2,2% και η παχυσαρκία κατά 4.3 %

 

Παράπλευρες απώλειες 

1. Το στρες και η ένταση που δημιουργεί η ζωή κοντά σε κάποιον που ροχαλίζει έντονα οδηγεί συχνά σε ενδο-οικογενειακές προστριβές, διαταραχές συμπεριφοράς και διαζύγια.
2. Μαθησιακές δυσκολίες των μαθητών, απώλειες ωρών διδασκαλίας και διαταραχές συμπεριφοράς στα παιδιά.
3. Απώλειες ωρών εργασίας στους εργασιακούς χώρους.
4. Τροχαία ατυχήματα. Άτομα που πάσχουν από άπνοια έχουν 6 φορές περισσότερες πιθανότητες να εμπλακούν σε τροχαίο σε σχέση με έναν μη πάσχοντα.
5. Σεξουαλική ανικανότητα. Περισσότερο από το 25% των ατόμων που ροχαλίζουν έντονα δεν κάνουν σεξ.
6. Ασθενείς με άπνοια που δεν αντιμετωπίζονται διατρέχουν κίνδυνο εγκεφαλικού ή καρδιακού επεισοδίου σε ποσοστό 3%.
7. Το 50% των ασθενών με σοβαρή υπέρταση πάσχει από υπνική άπνοια και το 50% των πασχόντων από αποφρακτική υπνική άπνοια παρουσιάζει υπέρταση.
8. Διαταραχές συμπεριφοράς.
9. Το ροχαλητό και η άπνοια στερούν τον εγκέφαλο από το οξυγόνο που χρειάζεται για να λειτουργεί σωστά. Αυτή η έλλειψη οξυγόνου οδηγεί τελικά σε καταστροφή εγκεφαλικών κυττάρων.

 

 

Διάγνωση διαταραχών στον ύπνο 

Η διάγνωση επιτελείται από την χρήση συνδυασμού των παρακάτω : 

1. Λεπτομερής λήψη του ιστορικού του ασθενούς καί μάλιστα στην συγκεκριμένη περίπτωση και με την βοήθεια ατόμων που ζούν ή κοιμώνται μαζί με τον ασθενή, καθώς εκείνοι μπορεί να είναι μάρτυρες των συμπτωμάτων του ασθενούς, τα οποία ο ίδιος δεν αντιλαμβάνεται.
2. Χρήση ειδικών ερωτηματολογίων όπως :
   • Ερωτηματολόγιο του ροχαλητού
   • Κλίμακα του Epworth
   • Ερωτηματολόγιο πιθανού κινδύνου άπνοιας
3. Κλειδί στη μελέτη του ροχαλητού και τη διάγνωση της υπνικής άπνοιας είναι εκτός από τη λήψη ενός καλού ιστορικού και μιάς λεπτομερούς κλινικής εξέτασης, η Πολυσωματοκαταγραφική Μελέτη Ύπνου σε ειδικά οργανωμένα και εξοπλισμένα εργαστήρια.
4. Απεικονιστικός έλεγχος όπου αυτός κρίνεται απαραίτητος.
5. Συνεργασία με άλλες ειδικότητες που μπορούν να συμβάλουν στην διάγνωση του προβλήματος εφόσων το κρίνει ο Πνευμονολόγος.

 

 

 

Αντιμετώπιση και Θεραπείες

 

Ροχαλητό 

Υπάρχει μια πλειάδα θεραπειών για να αντιμετωπίσουμε το ροχαλητό, που περικλείουν μια μεγάλη γκάμα και περιλαμβάνουν από προσαρμογή του τρόπου ζωής μας μέχρι και χειρουργικές θεραπείες. 

Για τις πιο ήπιες περιπτώσεις, κρίνεται επιβεβλημένο να ακολουθούμε έναν υγιεινό τρόπο ζωής με συστηματική άσκηση και υγιεινή διατροφή. Με αυτόν τον τρόπο, δεν ασκούνται μόνο οι μύες του σώματος, αλλά ενδυναμώνονται έμμεσα ακόμη και οι μύες της γλώσσας, ενώ με το αδυνάτισμα, μειώνουμε την εναπόθεση λίπους και στους ιστούς στο λαιμό. Ακόμη είναι καλό να αποφεύγεται η λήψη φαρμάκων πριν τον ύπνο όπως: ηρεμιστικά, αντιισταμινικά που χαλαρώνουν (όπως άλλωστε και το αλκοόλ) τους μύες και τις διόδους της αναπνοής και προκαλούν ροχαλητό. 

Το τελευταίο γεύμα της ημέρας πρέπει να γίνεται τουλάχιστον τρεις ώρες πριν τον ύπνο, ενώ η ώρα και η διάρκεια του ύπνου πρέπει να είναι σταθερή. 

 

Αναφορικά με τον ύπνο αυτόν καθεαυτό, υπάρχουν ποικίλοι τρόποι για να βελτιώσουμε την ποιότητά του: 

• Κοιμόμαστε πάντα στο πλευρό και όχι ανάσκελα διότι αυξάνονται οι πιθανότητες ροχαλητού
• Ανυψώνουμε το κρεβάτι στην περιοχή του κεφαλιού κάποια εκατοστά, προκειμένου να υποβοηθήσουμε την ευκολότερη ροή του αέρα δια μέσου των αναπνευστικών οδών της μύτης και του λάρυγγα.
• Δεν κοιμόμαστε σε δωμάτιο όπου το περιβάλλον του είναι ξηρό, χρησιμοποιώντας συσκευές διατήρησης της υγρασίας.

• Υπάρχουν μελέτες που έχουν οδηγήσει στη δημιουργία μιας σειράς ασκήσεων που όλες εκτελούνται σε είκοσι επαναλήψεις. Σε δείγμα ανθρώπων που τις εκτελούσαν συστηματικά, διαπιστώθηκε ότι το 35% περιόρισε τη συχνότητα, ενώ το 60% μείωσε την ένταση του ροχαλητού.

 

Πιο συγκεκριμένα, οι ασκήσεις είναι οι εξής: 

• – Ανυψώνουμε την υπερώα και τον σταφυλίτη με ταυτόχρονη και παρατεταμένη επιφώνηση του «Α»
• – Ακουμπάμε τη γλώσσα στον ουρανίσκο, πιέζοντάς την προς τα μέσα
• – Πιέζουμε την άκρη της γλώσσας στον ουρανίσκο γλιστρώντας την παράλληλα προς τα πίσω
• – Πιέζουμε τη βάση της γλώσσας στο έδαφος του στόματος και ταυτόχρονα ακουμπάμε με την άκρη της γλώσσας την εσωτερική πλευρά των κάτω δοντιών.

 

Υπάρχουν ωστόσο και μια σειρά από χειρουργικές επεμβάσεις που μπορούν να γίνουν προς αντιμετώπιση πιθανών παθολογικών αιτιών που προκαλούν ροχαλητό:

• Επεμβάσεις στο στοματοφάρυγγα
• Αμυγδαλεκτομή
• Αδενοειδεκτομή
• Επεμβάσεις στη ρινική κοιλότητα. Αυτές περιλαμβάνουν πλαστική διαφράγματος και κογχών όπως επίσης αφαίρεση πολυπόδων ή ρινικών όγκων.

 

Υπνική Άπνοια
Στην περίπτωση της αποφρακτικής Υπνικής Άπνοιας η μέριμνα που πρέπει να δοθεί για τη θεραπεία της είναι ιδιαίτερα σημαντική. Στην Πολυσωματογραφική Μελέτη Ύπνου, όπως ονομάζεται, ο ασθενής παραμένει για τουλάχιστον μία νύχτα σε ειδικό δωμάτιο του νοσοκομείου όπου, όσο κοιμάται, γίνονται διάφορες μετρήσεις και παρατηρήσεις, που περιλαμβάνουν ηλεκτροεγκεφαλογράφημα, ηλεκτρομυογράφημα, ηλεκτροκαρδιογράφημα, παρατήρηση των κινήσεων των ματιών, καταγραφή της ροής του αέρα στη μύτη και στο στόμα, παρατήρηση των κινήσεων του θώρακα και της κοιλιάς, των ποδιών και γενικότερα του σώματος.
Εάν διαγνωστεί λοιπόν υπνική άπνοια, είναι δεδομένο ότι θα πρέπει να υπάρξει συνδυασμός θεραπειών. Έτσι, καθοριστικός παράγοντας παραμένει και σε αυτή την περίπτωση η αλλαγή του τρόπου ζωής του ασθενούς, η απώλεια βάρους εάν είναι παχύσαρκος και η προσαρμογή των διατροφικών του συνηθειών εάν αυτό είναι απαραίτητο. Σε περίπτωση που το πρόβλημα βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο, γίνεται χρήση συσκευών θετικής πίεσης (CPAP ή BiPAP), οι οποίες τοποθετούνται στο κρεβάτι του ασθενούς και διαθέτουν ειδική μάσκα που τοποθετείται στο πρόσωπο του ασθενούς (στόμα, μύτη ή και στα δύο) παρέχοντας τον αέρα του δωματίου σε αυξημένη πίεση.

 

Στις μέτριας βαρύτητας περιπτώσεις, λύση μπορούν να προσφέρουν και κάποιες χειρουργικές επεμβάσεις. Η φαρυγγοπλαστική και η χειρουργική στην μύτη, στην επιγλωττίδα, τη ρίζα της γλώσσας μπορούν να βοηθήσουν τον ασθενή. Σε πολλές περιπτώσεις όμως, η υπνική άπνοια μπορεί να είναι αποτέλεσμα μιας εκτεταμένης στένωσης του αεραγωγού που ξεκινά από τη μύτη και καταλήγει μέχρι πίσω από την γλώσσα. Μια μεμονωμένη λοιπόν χειρουργική επέμβαση δεν εγγυάται λύση στο πρόβλημα, αφού παρά την βελτίωση στην αναπνοή, οι άπνοιες μπορούν να συνεχιστούν!

 

Τέλος η εφαρμογή ενδοστοματικών προθέσεων κατά τον ύπνο, με καθοδήγηση από εξειδικευμένους ορθοδοντικούς , ιδιαίτερα σε περιπτώσεις ανατομικών διαταραχών της κάτω γνάθου (μικρογναθία , οπισθογναθία) μπορεί να βοηθήσουν τον ασθενή κρατώντας ανοιχτούς τους ανώτερους αεραγωγούς.

 

Πότε να ζητήσω βοήθεια;

Το Ροχαλητό δεν είναι τόσο αθώο όσο νομίζουμε..
Το 50% των ενηλίκων ροχαλίζει και
το 20% από αυτούς πάσχει από Υπνική Άπνοια.

 

Αν … .

• Σας λένε ότι ροχαλίζετε κάθε βράδυ και /ή σταματάει η αναπνοή σας…

• Αν ξυπνάτε κουρασμένος κάθε πρωί ή αν δεν μπορείτε να συγκεντρωθείτε…
• Αν σας παίρνει ο ύπνος όταν βλέπετε τηλεόραση ή όταν οδηγείτε, ή όταν είστε σε κάποια σύσκεψη …
• Αν είστε ευερέθιστος ή αν έχετε συχνούς πονοκεφάλους ή αν δεν αποδίδετε στη δουλειά σας….

• Αν πάσχετε από υπέρταση ή καρδιοαγγειακά προβλήματα ή προβλήματα στυτικής δυσλειτουργίας…

 

Τότε… .
Χρειάζεσθε Ιατρική Βοήθεια.

 

 

 

Ως βρογχεκτασία, (bronchiectasis) ορίζεται η μόνιμη παθολογική διάταση και καταστροφή των τοιχωμάτων των βρόγχων ως αποτέλεσμα χρόνιας φλεγμονής.

Επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις συνήθως ή άλλες καταστάσεις, τραυματίζουν το τοίχωμα των αεραγωγών στους πνεύμονες. Αυτός ο τραυματισμός είναι η αρχή ενός κύκλου στον οποίο οι αεραγωγοί χάνουν την ικανότητά τους να καθαρίζονται από τη βλέννα. Η παραμονή της βλέννας με τη σειρά της, δημιουργεί περιβάλλον κατάλληλο για ανάπτυξη μικροβίων. Κάθε λοίμωξη επιτείνει τη βλάβη στους αεραγωγούς. Αυτή η κατάσταση μπορεί να επηρεάσει και την οξυγόνωση των διαφόρων οργάνων του σώματος. Εάν οι πνεύμονες δεν μπορούν να μεταφέρουν αρκετή ποσότητα οξυγόνου στους ιστούς και τα όργανα, μπορεί να οδηγηθούμε σε σοβαρά νοσήματα, μεταξύ αυτών δε και σε καρδιακή ανεπάρκεια.

Οι βρογχεκτασίες μπορεί να προσβάλλουν μέρος ή ολόκληρο τον πνεύμονα ή τους πνεύμονες. Συνήθως αρχίζουν στη νεανική ηλικία.
Υπάρχουν δύο τύποι βρογχεκτασιών:

1. Οι εκ γενετής βρογχεκτασίες που προσβάλλουν συνήθως βρέφη και παιδιά.
2. Οι επίκτητες βρογχεκτασίες που συμβαίνουν συνήθως σε ενήλικες ή εφήβους( είναι και οι πιο συνηθισμένες).

 

Πού οφείλονται;

• Προηγούμενες λοιμώξεις π.χ. φυματίωση και βαριές πνευμονίες
• Σύνδρομο Επίκτητης Ανοσοανεπάρκειας (AIDS)
• Συστηματικά αυτοάνοσα νοσήματα (πχ ρευματοειδής αρθρίτιδα, ερυθηματώδης λύκος)
• Διάμεσα παρεγχυματικά νοσήματα (πχ πνευμονική ίνωση, αμιάντωση)
• Ανοσοανεπάρκειες (κοινή ποικίλη ανοσοανεπάρκεια, Brutons)
• Χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)
• Μηχανική απόφραξη του βρογχικού δέντρου
• Ελαττωμένη κάθαρση των αεραγωγών και
• Σύνδρομο Kartagener & σύνδρομο Young.

 

Συμπτώματα βρογχεκτασιών

• Αιμόφυρτα πτύελα-Αιμόπτυση
• Καθημερινός βήχας για μήνες ή και χρόνια.
• Καθημερινή παραγωγή μεγάλης ποσότητας πτυέλων.
• Επανειλημμένες λοιμώξεις αναπνευστικού
• Δυσχέρεια στην αναπνοή
• Συριγμός
• Πόνος στα πλευρά
• Απώλεια βάρους
• Κόπωση

 

Διαγνωστική προσπέλαση

• Λήψη πλήρους ιατρικού ιστορικού
• Η απλή ακτινογραφία θώρακος μπορεί να μη δείξει την πάθηση (εξαρτάται απο τη γωνία λήψης)
• Αξονική τομογραφία θώρακος με τεχνική υψηλής διακριτικής ικανότητας
• Αιματολογικές εξετάσεις από τις οποίες μπορεί να συμπεράνει ο γιατρός αν υπάρχουν οι συνθήκες ή το νόσημα που μπορεί να οδηγήσει σε βρογχεκτασίες (ύπαρξη ή μη λοίμωξης…)
• Καλλιέργεια πτυέλων
• Λειτουργικές δοκιμασίες πνευμόνων (σπιρομέτρηση)
• Τεστ ιδρώτα ή άλλες δοκιμασίες για τον αποκλεισμό ή τη διάγνωση κυστικής ίνωσης.

 

Θεραπευτική αντιμετώπιση βρογχεκτασιών

Οι βρογχεκτασίες δεν θεραπεύονται αλλά με την κατάλληλη φροντίδα οι περισσότεροι άνθρωποι μπορεί να απολαμβάνουν φυσιολογική ζωή.

Οι στόχοι της θεραπείας είναι:

1. Θεραπεία κάθε υποκείμενης κατάστασης και αναπνευστικών λοιμώξεων
2. Υποβοήθηση απομάκρυνσης πτυέλων από τους πνεύμονες
3. Πρόληψη επιπλοκών

Τα κυριότερα βήματα στη θεραπεία των βρογχεκτασιών είναι:
Φαρμακευτική αγωγή
Αναπνευστική φυσικοθεραπεία.

 

Φαρμακευτική αγωγή:

1. Αντιβιοτικά
2. Βρογχοδιασταλτικά
3. Κορτικοστεροεδή

 

Αναπνευστική φυσικοθεραπεία:

Αυτή πρέπει να γίνεται 3-4 φορές/ημ.

Ανάλογα με τη σοβαρότητα της κατάστασης και την εντόπιση των βρογχεκτασιών, μπορεί ο γιατρός να συστήσει οξυγονοθεραπεία ή/και χειρουργική αντιμετώπιση.

 

Ζώντας με τις βρογχεκτασίες…

Βασικός στόχος είναι η αποφυγή των λοιμώξεων του αναπνευστικού.

Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να γίνονται:

• Ετήσιος αντιγριπικός εμβολιασμός
• Εμβολιασμός έναντι του πνευμονιοκόκκου
• Αερόβια άσκηση (περπάτημα, κολύμβηση)
• Αποφυγή έκθεσης σε ακραίες θερμοκρασίες (ζέστη – κρύο)
• Αποφυγή έντονης χειρονακτικής εργασίας
• Υγιεινή διατροφή
• Λήψη άφθονων υγρών
• Συχνό πλύσιμο χεριών
• Διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους
• Αποφυγή καπνίσματος αλλά και παθητικής έκθεσης σε καπνό
• Αποφυγή σκόνης ή άλλων ερεθιστικών ουσιών για τους πνεύμονες.

Τι είναι η νόσος

Η πνευμονική εμβολή είναι η απόφραξη κάποιου κλάδου της πνευμονικής αρτηρίας από έμβολο. Στην πλειονότητά τους οι πνευμονικές εμβολές προκαλούνται από φλεβικά θρομβοέμβολα, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις τα έμβολα μπορεί να προέρχονται και από άλλες πηγές (λίπος, σε τραυματισμούς ή ορθοπεδικές επεμβάσεις – αμνιακό υγρό, κατά τη διάρκεια του τοκετού). Η κατάσταση αυτή μπορεί να είναι εξαιρετικά επείγουσα και να απειλήσει τη ζωή του ασθενούς ή μπορεί να εμφανιστεί με ήπια συμπτωματολογία.

Πού οφείλεται η νόσος – Αίτια – Παράγοντες που την πυροδοτούν

Ο θρόμβος αποσπάται κυρίως από τις φλέβες της συστηματικής κυκλοφορίας (της πυέλου και των κάτω άκρων συχνότερα) ή σπανιότερα από τις δεξιές καρδιακές κοιλότητες (10% περίπου του συνόλου). Ο σχηματισμός τους οφείλεται στην βραδεία κυκλοφορία του αίματος σε συνδυασμό με τη χρόνια συμπίεση των φλεβών εκ των έξω ή την ύπαρξη τοπικής βλάβης στο τοίχωμά τους. Ο θρόμβος ή τμήματά του αποσπώνται από το τοίχωμα των φλεβών και ενσφηνώνονται τελικά στα αγγεία των πνευμόνων. Η διαδικασία αυτή έχει σαν αποτέλεσμα τη διακοπή της αιμάτωσης του πνεύμονα στην περιοχή εκείνη, ενώ ο αερισμός διατηρείται. Λίγες ώρες μετά τη διακοπή της αιμάτωσης μιας πνευμονικής περιοχής, οι κυψελίδες συμπτύσσονται, γίνεται ανεπαρκής η ανταλλαγή των αερίων (ανταλλαγή Ο₂ και CO₂) με αποτέλεσμα την υποξαιμία (μειώνεται το Ο₂ του οργανισμού).

Προδιαθεσικοί παράγοντες της πνευμονικής εμβολής είναι οι ίδιοι που προκαλούν τη θρόμβωση των εν τω βάθει φλεβών των κάτω άκρων. Κεντρικό ρόλο στη θρόμβωση έχουν η υπερπηκτικότητα, η στάση και ο τραυματισμός των αγγείων. Άλλοι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο εμβολών είναι η προχωρημένη ηλικία, το κάπνισμα, η εξωγενής χρήση οιστρογόνων, κλπ. Πιο συγκεκριμένα μερικά αίτια θρόμβωσης των φλεβών των κάτω άκρων είναι ο χρόνιος κλινοστατισμός και οι  μεγάλες χειρουργικές επεμβάσεις (γυναικολογικά, ορθοπεδικά χειρουργεία, κλπ). Σε περιπτώσεις εμφράγματος ή κολπικής μαρμαρυγής μπορεί να συμβεί απόσπαση του θρόμβου από τις δεξιές κοιλότητες της καρδιάς.

Είδη

Η πνευμονική εμβολή διακρίνεται αδρά σε (α) μικρού ή μετρίου μεγέθους πνευμονική εμβολή (πνευμονικό έμφρακτο), (β) πολλαπλά πνευμονικά έμβολα και (γ) μαζική πνευμονική εμβολή.

Επιδημιολογικά στοιχεία

Κάθε χρόνο εισάγονται για θρομβοεμβολή στα νοσοκομεία, μόνο των ΗΠΑ, περίπου 250.000 ασθενείς και η θνησιμότητα τους πρώτους 3 μήνες προσεγγίζει το 10-15%.

Στην Ελλάδα, εάν υποθέσουμε ότι το ποσοστό των διαγνωσμένων πνευμονικών εμβολών είναι περίπου 1,5 ανά 1000 άτομα, συμβαίνουν περίπου 15.000 νέα περιστατικά το χρόνο και άλλα 30.000 είναι χωρίς διάγνωση.

Η θνητότητα από τη νόσο είναι αρκετά υψηλή. Το 10% των πασχόντων πεθαίνει μέσα στην πρώτη ώρα από την εισβολή της νόσου. Από τους ασθενείς που επιβιώνουν μετά την πρώτη ώρα από το συμβάν, τα 2/3 θα παραμείνουν αδιάγνωστοι και μόνο στο 1/3 θα γίνει διάγνωση πνευμονικής εμβολής ώστε να λάβουν κατάλληλη θεραπεία. Από αυτούς που θα παραμένουν χωρίς διάγνωση, το 1/3 περίπου θα πεθάνουν, συνήθως λόγω υποτροπής της πνευμονικής εμβολής και καρδιακής ανεπάρκειας.

Συμπτώματα

Τα συχνότερα συμπτώματα είναι δύσπνοια συνήθως αιφνίδια (στο 80% των ασθενών) και πλευριτικός θωρακικός πόνος ( στο 70% των ασθενών). Τις πρώτες 24-36 ώρες από την αρχή του επεισοδίου, παρουσιάζονται επίσης βήχας στο 50% των ασθενών, εφίδρωση, αίσθημα παλμών ταχύπνοια, και αιμόπτυση στο 20-30% των περιπτώσεων. Αυτά δεν είναι όμως μόνον συμπτώματα της πνευμονικής εμβολής, γιατί μπορεί να οφείλονται και σε άλλες παθήσεις. Η πνευμονική εμβολή δεν έχει ειδικά συμπτώματα, πράγμα που κάνει τη διάγνωση σχετικά δύσκολη.

Η βαρύτητα των συμπτωμάτων εξαρτάται από το μέγεθος της αρτηρίας που φράσσει το έμβολο. Αν φράσσεται «μικρή» αρτηρία του πνεύμονα, τα συμπτώματα είναι ήπια ή δεν υπάρχουν καθόλου. Αντίθετα, αν ο θρόμβος είναι μεγάλος και φράσσει μεγάλη και κεντρική αρτηρία του πνεύμονα, τα συμπτώματα είναι σοβαρά.

Μια μαζική πνευμονική εμβολή μπορεί να εκδηλωθεί με κυάνωση (μπλε χρώμα δέρματος) και μεγάλη πτώση της αρτηριακής πίεσης ή και ακαριαίο θάνατο (αφού αποκλείεται όχι μόνο η οξυγόνωση στους πνεύμονες αλλά και η επιστροφή του αίματος στη συστηματική κυκλοφορία).

Πόνος στο θώρακα υπάρχει όταν η πνευμονική εμβολή επεκτείνεται και φθάνει μέχρι την περιφέρεια του πνεύμονα και αγγίζει τον υπεζωκότα, ο οποίος είναι ένας υμένας με νευρικό δίκτυο.

Όταν τα έμβολα είναι μικρά και πολλά, τότε σιγά-σιγά καταστρέφουν τα αγγεία του πνεύμονα, η πνευμονική πίεση αυξάνει προοδευτικά και ο άρρωστος παρουσιάζει δύσπνοια που χειροτερεύει προοδευτικά μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Διάγνωση της νόσου – Εξετάσεις

Η διάγνωση της πνευμονικής εμβολής αρχίζει από το ιστορικό (φλεβοθρόμβωση ή επεισόδια πνευμονικής εμβολής στο παρελθόν, πρόσφατη χειρουργική επέμβαση, ακινητοποίηση, κλπ) σε συνδυασμό με την κλινική εικόνα.

Η ακτινογραφία θώρακα εμφανίζει συχνά, αλλά όχι ειδικά ευρήματα, όπως τοπική ελάττωση σκιαγράφησης των αγγείων, διάταση πνευμονικής αρτηρίας ή τριγωνική σκίαση (έμφρακτο). Επίσης μπορούν να εμφανιστούν περιοχές ατελεκτασίας ή πλευριτικής συλλογής. Σε ένα περίπου 30% των πνευμονικών εμβολών η ακτινογραφία θώρακα είναι φυσιολογική.

Στο ηλεκτροκαρδιογράφημα (ΗΚΓ) το συχνότερο εύρημα αποτελεί η φλεβοκομβική ταχυκαρδία. Κάποια επίσης ιδιαίτερα ευρήματα που σχετίζονται με την πνευμονική εμβολή είνια δυνατόν να εμφανιστούν.

Η εξέταση των αερίων αίματος μπορεί να εμφανίζει τα τυπικά στοιχεία υποξαιμίας (χαμηλό Ο₂) και υποκαπνίας (χαμηλό CO₂)ή να είναι φυσιολογικά (15-20% των περιπτώσεων). Επομένως η εξέταση αυτή δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον αποκλεισμό της νόσου.

Εξέταση για τη διάγνωση μικρού – μεσαίου μεγέθους ή πολλαπλών πνευμονικών εμβολών είναι το σπινθηρογράφημα αερισμού-αιμάτωσης, στο οποίο εισπνέονται και εισάγονται ενδοφλέβια σκιαγραφικές ουσίες, για να απεικονιστούν οι περιοχές που αερίζονται και αιματώνονται αντίστοιχα. Το αρνητικό σπινθηρογράφημα αερισμού-αιμάτωσης αποκλείει σχεδόν εντελώς τη διάγνωση της πνευμονικής εμβολής.

Αυξημένα επίπεδα D-dimers στον ορό του αίματος είναι ενδεικτικά πνευμονικής εμβολής, έχουν όμως μικρή ειδικότητα, αφού αυξάνονται και σε άλλες καταστάσεις, όπως το έμφραγμα του μυοκαρδίου, κλπ.

Εξετάσεις για την πιστοποίηση της πιθανής εν τω βάθει φλεβοθρόμβωσης των κάτω άκρων, είναι το υπερηχογράφημα των φλεβών των κάτω άκρων (αναδεικνύει θρόμβους στο 50% των περιπτώσεων περίπου). Αλλά και το υπερηχογράφημα καρδιάς μπορεί να αναδείξει την ύπαρξη θρόμβων στις δεξιές κοιλότητές της ή να αναγνωριστούν καταστάσεις που υποδύονται πνευμονική εμβολή (π.χ. έμφραγμα δεξιάς κοιλίας).

Η σπειροειδής αξονική τομογραφία (και η μαγνητική τομογραφία) απεικονίζει θρόμβους στην πνευμονική κυκλοφορία σε μεγάλου ή μέσου μεγέθους πνευμονικές εμβολές. Χρησιμοποιούνται ευρέως στην κλινική πράξη, λόγω της σχετικά μεγάλης ευαισθησίας και ειδικότητας για τη διάγνωση της εμβολής των κεντρικών πνευμονικών αρτηριών, αλλά δεν ανιχνεύουν με αξιοπιστία τις περιφερικότερες εμβολές.

Χρησιμοποιείται ακόμη η πνευμονική αγγειογραφία πνευμόνων, ανάλογα με τη γνωμάτευση του θεράποντος ιατρού.

Θεραπεία – Μέθοδοι αντιμετώπισης

Η πνευμονική εμβολή αντιμετωπίζεται με τη χορήγηση αντιπηκτικής αγωγής παρεντερικά αρχικά (ηπαρίνης ενδοφλέβια ή χαμηλού μοριακού βάρους ηπαρίνης υποδόρια) και κατόπιν από του στόματος (βαρφαρίνη). Ανάλογα με τον κίνδυνο επανεμφάνισης εμβολικών επεισοδίων κρίνεται η συνέχιση της αντιπηκτικής αγωγής για μερικούς μήνες ή και για ολόκληρη τη ζωή του ασθενούς.

Στους ασθενείς με μαζική πνευμονική εμβολή, η θρομβολυτική θεραπεία (στρεπτοκινάση, ουροκινάση, κλπ) επιταχύνει την διάλυση του εμβόλου και είναι δυνατόν να μειώσει τη θνητότητα.

Σε ασταθείς ασθενείς που αντενδείκνυται η αντιπηκτική αγωγή ή η θρομβόλυση, εξετάζεται από τον θεράποντα ιατρό η χειρουργική εμβολεκτομή.

Γενικά μέτρα αποτελούν η χορήγηση οξυγόνου, αναλγητικά φάρμακα, κατάκλιση και ότι άλλο είναι απαραίτητο στην κάθε περίπτωση.

Πώς να προφυλαχτείτε από τη νόσο

Στις περιπτώσεις που υπάρχει μεγάλος κίνδυνος θρόμβωσης των εν τω βάθει φλεβών ή πνευμονικής εμβολής (ασθενείς που νοσηλεύονται για μεγάλο χρονικό διάστημα, που υποβάλλονται σε μεγάλες χειρουργικές επεμβάσεις, που παραμένουν σε ακινησία για μεγάλο χρονικό διάστημα, κ.ά.) η προφυλακτική θεραπεία με υποδόρια χορήγηση ηπαρίνης μειώνει τον κίνδυνο σημαντικά. Σε περιπτώσεις που αυτό αντενδείκνυται, και ειδικά σε υποτροπιάζουσες πνευμονικές εμβολές μπορεί να τοποθετηθεί φίλτρο κάτω κοίλης φλέβας.

Οι διάμεσες πνευμονοπάθειες, επίσης γνωστές ως διάχυτες παρεγχυματικές πνευμονοπάθειες, είναι αποτέλεσμα βλάβης στα κύτταρα που περιβάλλουν τα αεροθυλάκια, η οποία  βλάβη προκαλεί εκτεταμένη φλεγμονή και πνευμονική ίνωση.

Ασθένειες

• Υπάρχουν περισσότερες από 300 διαφορετικές ασθένειες οι οποίες ταξινομούνται ως διάμεσες πνευμονοπάθειες. Οι περισσότερες είναι πολύ σπάνιες, ωστόσο οι συνηθέστερες διάμεσες πνευμονοπάθειες περιλαμβάνουν:
• Σαρκοείδωση
• Ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση
• Εξωγενής Αλλεργική Κυψελιδίτιδα (επίσης γνωστή ως Πνευμονίτιδα Εξ Υπερευαισθησίας)
• Διάμεση πνευμονοπάθεια σχετιζόμενη με νόσο του συνδετικού ιστού
• Πνευμονοκονίαση
• Διάμεση πνευμονοπάθεια που προκαλείται από συγκεκριμένα φάρμακα τα οποία χρησιμοποιούνται για τη θεραπεία άλλων ασθενειών

Κάποιες διάμεσες πνευμονοπάθειες, ιδιαίτερα η σαρκοείδωση, επηρεάζουν επίσης και άλλα όργανα του σώματος.
Η διενέργεια έρευνας για τον επιπολασμό των διάμεσων πνευμονοπαθειών είναι δύσκολη καθώς δεν υπάρχουν πάντα συγκεκριμένες διαγνώσεις. Κάποιες μελέτες αναφέρουν πως όταν συναθροίζονται περιπτώσεις ιδιοπαθούς πνευμονικής ίνωσης και σαρκοείδωσης, ανέρχονται στο 50% του συνόλου των διάμεσων πνευμονοπαθειών.

Οι διάμεσες πνευμονοπάθειες κατατάσσονται σε δύο ομάδες: νόσοι με γνωστή αιτία και νόσοι με άγνωστη αιτία και προέλευση.

 

Συμπτώματα

Οι διάμεσες πνευμονοπάθειες συνήθως εκδηλώνονται σταδιακά. Οι περισσότεροι άνθρωποι με διάμεσες πνευμονοπάθειες νιώθουν δύσπνοια και έχουν μειωμένη ικανότητα άσκησης. Άλλα συμπτώματα περιλαμβάνουν επίμονο βήχα που συνήθως είναι ξηρός δηλ. δεν παράγει φλέγμα. Σε προχωρημένο στάδιο της νόσου μπορεί να υπάρχει μπλε ή μωβ αποχρωματισμός ειδικά σε χείλη, χέρια και πόδια (λόγω πολύ χαμηλής ποσότητας οξυγόνου στο αίμα) και πληκτροδακτυλία ή πρήξιμο των δακτύλων.

 

Αιτίες

Μόνο περίπου μία στις τρεις περιπτώσεις διάμεσης πνευμονοπάθειας έχει γνωστά αίτια. Η ανάπτυξη ορισμένων ασθενειών, όπως η σαρκοείδωση, ενδεχομένως να οφείλεται στο συνδυασμό γενετικών παραγόντων, οι οποίοι καθιστούν τους ανθρώπους επιρρεπείς στην ασθένεια, και περιβαλλοντικών παραγόντων. Οι περιβαλλοντικοί παράγοντες έχουν αναγνωριστεί στο 35% των ατόμων με διάμεση πνευμονοπάθεια.

Η πνευμονοκονίαση οφείλεται σε εισπνεόμενες ουσίες στο χώρο εργασίας, οι οποίες προκαλούν εκτεταμένες ουλές και σκλήρυνση (ίνωση) των πνευμόνων. Κλασσικές αιτίες είναι η σκόνη χαλαζία (πυριτίαση), η ανθρακόσκονη (πνευμονοκονίαση ανθρακωρύχων) και ο αμίαντος (αμιαντίαση). Οι ασθένειες αυτές έχουν γίνει λιγότερο συχνές λόγω αλλαγών στις βιομηχανικές πρακτικές.

Η εξωγενής αλλεργική κυψελίτιδα οφείλεται σε αλλεργική αντίδραση σε οποιαδήποτε από τις αρκετές εισπνεόμενες οργανικές ουσίες. Οι πιο συνηθισμένες αιτίες περιλαμβάνουν την έκθεση σε σκόνη από μουχλιασμένο σανό (πνεύμονας αγρότη) ή από περιστέρια ή πτηνά σε κλουβί (πνεύμονας φίλων των πτηνών).

Ορισμένα φάρμακα που λαμβάνονται ως φαρμακευτική αγωγή για άλλες ασθένειες μπορούν και αυτά να προκαλέσουν διάμεση πνευμονοπάθεια. Μεταξύ των πιο συνηθισμένων είναι: η αμιοδαρόνη (χρησιμοποιείται για τη θεραπεία καρδιακών αρρυθμιών), η μπλεομυκίνη (φάρμακο χημειοθεραπείας), η μεθοτρεξάτη (χρησιμοποιείται για τη θεραπεία της αρθρίτιδας) και η νιτροφουραντοΐνη (χρησιμοποιείται για τη θεραπεία ουρολοιμώξεων).

Άλλες αιτίες αποτελούν οι νόσοι του συνδετικού ιστού που δύνανται να προκαλέσουν διάμεσες  πνευμονοπάθειες καθώς και η γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση

 

Πρόληψη

Η πρόληψη διάμεσων πνευμονοπαθειών μπορεί να επιτευχθεί μόνο όταν η αιτία είναι γνωστή. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αποφυγή της έκθεσης στο σχετικό περιβαλλοντικό παράγοντα κινδύνου είναι η καλύτερη προληπτική μέθοδος.

Μελλοντικά, ελπίζουμε να είμαστε σε θέση να προσδιορίσουμε ποια άτομα είναι πιο επιρρεπή στην ανάπτυξη διάμεσης πνευμονοπάθειας, καθώς κάτι τέτοιο θα μας βοηθήσει να παρέχουμε εξατομικευμένα προληπτικά μέτρα.

 

Διάγνωση και Θεραπεία

Οι βασικές έρευνες περιλαμβάνουν απεικόνιση των πνευμόνων με ακτινογραφία θώρακα και αξονική τομογραφία (CT). Τυπικές απεικονίσεις διάμεσης πνευμονοπάθειας περιλαμβάνουν εκτεταμένα λεπτά οζίδια, ένα μοτίβο που θυμίζει δίκτυο ή γενικά ασαφές περίγραμμα. Οι υψηλής ανάλυσης αξονικές τομογραφίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να βοηθήσουν στον καθορισμό του συγκεκριμένου τύπου διάμεσης πνευμονοπάθειας, εξετάζοντας τον τύπο και την εξάπλωση της πνευμονικής σκίασης στην απεικόνιση.

Σε προχωρημένη πνευμονική ίνωση, οι πνεύμονες ενδέχεται να έχουν κυψελοειδή εμφάνιση λόγω της εκτεταμένης καταστροφής κυψελίδων και της ανάπτυξης μικρών κυστικών χώρων εντός του πνεύμονα.

Οι εξετάσεις πνευμονικής λειτουργίας και τα επίπεδα οξυγόνου στο αίμα είναι και αυτά σημαντικά για τη διάγνωση και παρακολούθηση της προόδου της διάμεσης πνευμονοπάθειας.

Μια χειρουργική βιοψία πνεύμονα, όπου λαμβάνονται και εξετάζονται δείγματα πνευμονικού ιστού, διενεργείται μερικές φορές για επακριβή διάγνωση της διάμεσης πνευμονοπάθειας, ωστόσο η χρήση της έχει μειωθεί καθώς έχει βελτιωθεί η ποιότητα της αξονικής τομογραφίας.

Η θεραπεία της διάμεσης πνευμονοπάθειας περιλαμβάνει αντιφλεγμονώδη (π.χ. στεροειδή) και φάρμακα κατά των ουλών. Τα φάρμακα αυτά είναι πιο πιθανό να είναι αποτελεσματικά στη σαρκοείδωση, στην εξωγενή αλλεργική κυψελιδίτιδα και κάποιες σπάνιες ILD, ωστόσο, συχνά έχουν μικρή επίδραση σε άλλες ασθένειες, όπως η ιδιοπαθής πνευμονική ίνωση. Τα τελευταία χρόνια παρόλα αυτά, έχει επιτευχθεί πρόοδος στην θεραπεία της ιδιοπαθούς πνευμονικής ίνωσης με νεότερα φάρμακα. Μετέπειτα στην πορεία της νόσου, ενδέχεται να απαιτηθούν προγράμματα αποκατάστασης οξυγόνου και πνευμονικής λειτουργίας. Παρά τη θεραπεία, κάποιες μορφές διάμεσης πνευμονοπάθειας επιδεινώνονται προοδευτικά και ενδέχεται να απαιτηθεί μεταμόσχευση πνεύμονα.

Οι χρόνοι επιβίωσης για διάφορες ασθένειες ποικίλλουν σε μεγάλο βαθμό. Έρευνα έχει δείξει ότι σε 5 χρόνια μετά την πρώτη διάγνωση, το 20% των ατόμων με ιδιοπαθή πνευμονική ίνωση είναι ακόμα ζωντανοί, ενώ το 80-100% των ατόμων με κάποιες μορφές πνευμονίτιδας εξ υπερευαισθησίας ή σαρκοείδωση είναι ακόμα ζωντανοί.

 

Επιβάρυνση

• Το υψηλότερο ποσοστό θανάτου για διάμεσες πνευμονοπάθειες, πάνω από 2,5 θανάτους ανά 100.000, παρατηρείται σε ΗΒ, Ιρλανδία, Σκανδιναβία, Κάτω Χώρες και Ισπανία
• Αν και δεν υπάρχουν στοιχεία για το κόστος των διάμεσων πνευμονοπαθειών, πολλά άτομα με τις ασθένειες αυτές πρέπει να εγκαταλείψουν την εργασία τους και κάποια χρειάζεται να υποβληθούν σε οξυγονοθεραπεία στο σπίτι ή μεταμόσχευση πνεύμονα
• Το ποσοστό νοσηλείας για διάμεσες πνευμονοπάθειες είναι υψηλότερο σε Αυστρία, Δανία, Νορβηγία, Φινλανδία, Πολωνία και Σλοβακία με περισσότερα από 40 άτομα ανά 100.000

 

Σαρκοείδωση

• Στο ΗΒ, υπάρχουν περίπου 5 νέα κρούσματα σαρκοείδωσης ανά 100.000 άτομα κάθε έτος
• Η σαρκοείδωση είναι πιο διαδεδομένη σε νεαρούς ενήλικες και των δύο φύλων και σε γυναίκες άνω των 50 ετών

 

Ιδιοπαθής Πνευμονική Ίνωση

• Στο ΗΒ, υπάρχουν περίπου 15-18 περιπτώσεις ιδιοπαθούς πνευμονικής ίνωσης ανά 100.000 άτομα

 

Εξωγενής Αλλεργική Κυψελιδίτιδα

• Η νόσος αυτή είναι πιο συχνή σε συγκεκριμένες ομάδες ανθρώπων, όπως αγρότες και εκτροφείς περιστεριών
• Μεταξύ των Σουηδών αγροτών, υπάρχουν περίπου 20 κρούσματα ανά 100.000 άτομα κάθε χρόνο με τη νόσο αυτή

 

Διάμεση Πνευμονοπάθεια Σχετιζόμενη με Νόσο του Συνδετικού Ιστού

• Το 20% των ατόμων με ρευματοειδή αρθρίτιδα παρουσιάζουν ενδείξεις διάμεσης πνευμονοπάθειας
• Το 75% των ατόμων με σκληροδερμία έχουν μη φυσιολογική πνευμονική λειτουργία

 

Πνευμονοπάθειες οφειλόμενες σε φάρμακα

• Περίπου 1-1,5% των διάμεσων πνευμονοπαθειών προκαλούνται από φάρμακα